Unutma Bahçesi

Cehennem Başkalarıdır

2012-03-04T22:00:00.000+02:00

Yol değildir yaşamak,
Yolda olmaktır.
İçinde ben varsam bu yolun,
Bir anlamı vardır.

Cehennem başkalarıdır,
Dikkat et!
Ve kendini yalnızca
Kendinde yok et.

Unutma!
Böyle oldun mu bulursun,
Gerçek huzuru elbet…

Yol değildir yaşamak,
Yolda olmaktır.

Her nerdeyse geçmişin,
Bir tekme savur.
Ve parçala,
Zamanla idrakına giydirilen
Deli gömleklerini bir çırpıda.

Kasketini başına örtüp
Hiç bakma etrafına.
Çek, git bu diyarlardan
Ve sakın unutma,
Ancak budur yaşamak!

Ölüm göğsüne bindiğinde,
Dönüp bakma arkana.
Bu ´korkaklık, döneklik´tir, de kendine.
Yakılan gemiler aşkına
Geç tüm denizleri!

Ve unutma!
İşte ancak
budur yaşamak.

Ya yolda olmak
Ya yolda ölmek...

Nabokov'dan

2012-03-03T20:59:00.000+02:00

"Neredeysen, ne halde olursan ol,

ister eksili zaman uzayında, ister artılı gönül zamanında süzülüyor ol,

beni bu -parantez de dahil olmak üzere-

söylediklerim için bağışla!"

Yüzyılın Aşkları

2012-03-03T19:21:00.000+02:00

Yüzyılın Aşkları'nı okumuş muydunuz?

Yeni değil, ilk baskısını 2006'da yapmış bir Can Dündar kitabı. Geçtiğimiz yüzyılda yaşanmış 10 aşk öyküsü, bildiğimiz, sevdiğimiz Can Dündar edebiyatıyla anlatılıyor.

Mustafa Kemal ile Latife;

Nazım ile Piraye ve

Melih Kibar ile Çiğdem Talu aşkı gibi beni çok etkileyen bu yazılar, daha sonra farklı kaynaklardan aynı öyküleri okumam için bana ilham vermiştir.

"Hiç yüzü görülmeden evlenilmiş sevgililer...
Evliyken sevgiliye yazılmış şiirler...
Güçten düşmenin acısını dayakla çıkaranlar...
Eski aşkın acısını bir yenisinde unutan çapkınlar..."

Bir dönem Türkiye'yi sarsan bu gönül maceralarını mutlaka okumalısınız...

"Seni düşündüm dün akşam yine
Sonsuz bir umut doldu içime,
Bir de kendimi düşündüm sonra
Bir garip duygu çöktü omzuma"

Bu sözlerin ortaya çıkış hikayesi hepsinden güzeldi. Can Dündar'ı mutlaka okumalısınız.

Şehir

2012-03-03T16:30:00.000+02:00

Bir başka ülkeye, bir başka denize giderim, dedin

bundan daha iyi bir başka şehir bulunur elbet.
Her çabam kaderin olumsuz bir yargısıyla karşı karşıya;
-bir ceset gibi- gömülü kalbim.
Aklım daha ne kadar kalacak bu çorak ülkede?
Yüzümü nereye çevirsem, nereye baksam,
kara yıkıntılarını görüyorum ömrümün,
boşuna bunca yıl tükettiğim bu ülkede.'

Yeni bir ülke bulamazsın, başka bir deniz bulamazsın.
Bu şehir arkandan gelecektir.
Sen gene aynı sokaklarda dolaşacaksın,
aynı mahallede kocayacaksın;
aynı evlerde kır düşecek saçlarına.
Dönüp dolaşıp bu şehre geleceksin sonunda.
Başka bir şey umma-
Ömrünü nasıl tükettiysen burada, bu köşecikte,
öyle tükettin demektir bütün yeryüzünü de.

( Çeviren: Cevat Çapan )

Halfeti'nin Siyah Gülü

2012-03-03T16:16:00.001+02:00

Soğuk ve yağmurlu. Bir yanıma kahve fincanımı bir yanıma kitabımı almak için ne güzel bir gün. Yazı yazmak için uygun bir gün.

Halfeti'nin Siyah Gülü'nü yanıma alıp gittiğim Prag çok daha soğuktu. Kat kat giyinmenin dahi fayda etmediği, insanın içine işleyen böyle bir soğukta kalmamıştım uzun zamandır. Nazlı Eray'ın kitabına gideceğim gün rastladım. Aslında aklımda ve gönlümde Kafka vardı. Evini görmek, müzesini gezmek istiyordum. Çantama eski kitaplarından birini koymuştum. Halfeti'nin Siyah Gülü yolculuk sırasında beni yormayan ve keyifli vakit geçirmemi sağlayan iyi bir tercih oldu. Dönüş yolunda nasıl olsa Kafka'nın Evi'nden alacağım farklı Kafka kitaplarım olacaktı. Kafka'yı dönüşe bırakabilirdim.

Prag güzeldi. Her zamanki gibi romantik ve özeldi. Çok soğuktu. İş dışında bana kalan zaman diliminde şehri koklayacak fırsatım oldu. Ama enerjim çok düşüktü. Prag'ın kendine has güzelliğinden bağımsız olarak bana eşlik eden kötümser duygu, içimde, bir süreliğine Prag ile özdeşleşti. Geçmesini bekliyorum.

Halfeti'nin Siyah Gülü'nü kitaplığıma koydum; ama her gördüğümde Prag seyahatimi ve ona eşlik eden duyguları hatırlıyor olacağım.

İşte bu kitaptan bana kalan altı çizili cümleler:

"Mardin'e aşık olduğumu anlıyorum. Ne zaman o örümcek ağının içinde bir sinek gibi çırpınsam, aşık olduğumu bilirim. Kanatlarımı kopartırcasına, kıllı sinek bacaklarımı parçalarcasına, gözlerimi kör edercesine bir aşkın içindeyim. Hiçbir şey yapamam."

"İzmir. Çok sevdiğim İzmir. Bir vapur gidiyor süzüle süzüle Karşıyaka'ya, Pasaport'taki ufak kahvede çayımı yudumluyorum."

"Bu şehir bana tuhaf bir dinginlik verdi. Sanki yüz yaşındayım. Her şeyi biliyorum, yaşamışım ve unutmuşum."

"Bugün, dün görmediğim şeyleri görebiliyordum."

"Yaşanmamış yıllarım var, onları geri istiyorum."

"Düşüncelere dalmıştım. Gerçekten önemli miydi insanın her an gittiği bir yerin yolunu bir gün aniden bulamaması? Yolları birbirine karıştırması, o meydana çıkan yolu bir türlü bulamaması?

Sonra kaybolması, kendi içindeki labirentte kaybolması ve tüm kapılarını dışarıya kapatması. Tanımamak, hatırlamamak. Hiç kimseyi. Hiçbir şeyi. Önemliydi kuşkusuz. İnsanın hayatının bir bölümünün silinmesiydi işte bu, belki bir özgürlüktü."

"Bu korkunç kafesten nasıl kurtulabilecektim acaba? Kaçmak...Yeniden özgür olmak...Yarım yamalak olduğum halde bir cesaretle tekrar hayatın içine dalmak!"

"Hayatımızın bize ait olmadığını hissettiğimiz günler çok olmuştur... Hayatımızın bize ait olmadığını hissettiğimiz günler ve yaşanmamış yıllar...Belki hayat bu...Belki de hayatın özeti bu..."

"Bekleyecektim.
Sabırla.
Bütün hayatım boyunca her şeyi beklediğim gibi."

Nazım'dan

2012-02-27T18:28:00.004+02:00

Annelerin ninnilerinden
spikerin okuduğu habere kadar,
yürekte, kitapta ve sokakta yenebilmek yalanı,
anlamak, sevgilim, o, bir müthiş bahtiyarlık,
anlamak gideni ve gelmekte olanı.

1946
Nazım Hikmet Ran

Şeker Portakalı

2012-02-27T13:31:00.001+02:00

“Günün birinde acıyı keşfeden küçük bir çocuğun öyküsü.”

Jose Mauro De Vasconcelos’un unutulmaz romanı Şeker Portakalı’nı henüz küçük bir kız çocuğuyken okumuştum. Can Yayınları’ndan çıkan kitabın o kadar eski bir baskısı var ki kitaplığımda, sararmış sayfaların kokusu kitaba ayrı bir güzellik vermiş zaman akıp gittikçe. Kasım 2011’de 108.baskısını yapmış Şeker Portakalı. Ve yeniden okuyunca anladım ki, bu sadece basit bir çocuk romanı değil.

Kitabın ilk sayfasına, her zaman yaptığım gibi adımı ve günün tarihini yazdığım o boş sayfaya mor kalemimle bir de not düştüm:

“Kimsenin beni tanımadığı bu güzel şehirde olmak ne güzel.”

Hayatın sakin aktığı, asık suratların etrafta koşturmadığı, insanlarının güzel olduğu (daha doğrusu huzurlu oldukları için güzel göründükleri) ve köşedeki Reyhan Pastanesi’nde oturup Şeker Portakalı’nı okurken ben, dışardan gelip geçenlerin, pastanede oturan tanıdıklarına selam verdikleri güzeller güzeli deniz kokulu şehirdeydim. Gökyüzü bulutsuzdu, çok maviydi. Ve ben mutluydum.

İşte “günün birinde acıyı keşfeden küçük bir çocuğun öyküsü”nden “Zeze”den bana kalan altı çizili cümleler:

“Şarkı söylemek güzel şey.”

“Çok yükseleceksin, yumurcak. Adının Jose olması boşuna değil. Sen bir güneş olacaksın ve yıldızlar çevrende parlayacak.”

“Hikayelere bayılıyordum. Ne kadar karışık olursa o kadar seviyordum anlatılan hikayeyi.”

“Büyüdüğüm zaman görecekti onlar. Amazon yöresinde bir orman satın alacaktım, gökyüzüne değen
bütün ağaçlar benim olacaktı.”

“Tanrım! Neden hayat bazıları için bu kadar zor?..”

“...bu gece aramızda çocuk olmadığını biliyordu. Hepimiz büyüktük. Küçük küçük parçalarla, aynı üzüntüden payını alan büyük ve üzgün kişiler.”

“Uyuyalım. İnsan uyudu mu her şeyi unutur.”

“Yeni ev, yeni bir hayat be basit umutlar, basit umutlar.”

“Bir süre bu iş yerini düşündüm. Oray sevmiyordum. Orası her gün insanları yutan, akşam olunca da çok yorulmuş insanlar kusan bir canavardı.”

“Çok küçükken, içimde şarkı söyleyen bir kuş olduğunu, şarkıyı onun söylediğini sanırdım.”

“Sanki yüreğim boş bir kafes...”

“Çocukların yaraları çabuk kabuk bağlar.”

“Basit bir oyunla hayat değiştirilemez.”

“Sevginin ne olduğunu gerçekten keşfedeli beri, bütün sevdiklerimi sevgiye boğuyordum.”

“Şimdi acının gerçekten ne olduğunu biliyordum. Ayağını bir cam parçasıyla kesmek ve eczanede dikiş attırmak değildi bu. Acı, insanın birlikte ölmesi gereken bir şeydi. Kollarda, başta en ufak güç bırakmayan, yastıkta kafayı bir yandan öbür yana çevirme cesaretini bile yok eden şeydi.”

“...sevgisiz hayatın hiçbir anlamı yok.”

Mark Twain'den

2012-02-24T08:35:00.001+02:00

''Düşlerinizi küçümseyen insanlardan uzak durun, küçük insanlar bunu hep yaparlar.

Oysa büyük insanlar, büyük düşlerinizi gerçekleştirebileceğinize inanmanızı sağlarlar.''

Márquez'den

2012-02-24T08:33:00.002+02:00

"Zamanı, onu seninle birlikte geçirmeye hazır olmayan biriyle geçirme.''

Salinger'den

2012-02-23T22:11:00.008+02:00

“Kitap dediğin öyle olmalı ki, okuyup kapadıktan sonra keşke şunu yazan arkadaşım olsaydı da canım çektikçe telefona sarılıp çene çalabilseydim onunla, dedirtmeli.”

Tanrı Beni Görüyor Mu?

2012-02-23T22:11:00.006+02:00

“Başkalarını nasıl gördüğümü biliyor musun? Nereden bileceksin ki… İnsan sadece kendi gözleriyle yanılır. Bulanık bir aşk yaşamıştım bir zamanlar. Beni yanılgılara sürüklemişti. Hayatın anlamını bulduğumu düşündürtmüştü. Sen inanmazdın, ama bir şey demezdin. Suskunluğunu hiç bölmedim o yüzden. Sen sustukça, ben insan aklının olmadığı bir yere gitmek isterdim: Dünyayı anlamlandıran bakışın olmadığı, ağaçlarının iç boşluğuma doğru büyüdüğü…”

Şehrin ve hayatın onları sıkıştırdığı köşeden kaçarak, hayal kurarak, düşünerek, mücadele ederek çıkmaya çalışan ya da bir biçimde çıkmak zorunda kalan bu insanlar, yazının içinden imdat istercesine sesleniyorlar, görülmek, sayılmak, bilinmek için. Farklı anlatım biçimlerini araştırdığı bu kitabında Murat Gülsoy, biçare hallerimizin koridorlarında gezinmeye devam ederken ‘zihnin yangın yerinden kurtarılmış parçalar’ı irkiltici, düşündürücü bir çerçeveyle sunuyor bize.

(Arka Kapak Metni)

Kişisel Bir Sorun

2012-02-23T22:10:00.000+02:00

1994 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Kenzaburo Oe ile Yekta Kopan’ın Fil Uçuşu‘nda tanıştım. “Bebeği Beşiğinde Öldürmek” isimli yazısından etkilenerek aldım “Kişisel Bir Sorun”u.
Kitaptan kitaba uzanan yolculuklarım hep böyle olmuştur. Bir okuma beni bir başka okumaya itmiştir. Güzel olan da budur bence. Kimseye ihtiyacınız olmaz kitapların dünyasında. Satır aralarında gezmeye başlayınca, kaybolabileceğiniz kadar büyük bir dünyanın içinde olduğunuzu farkedersiniz.
Kenzaburo Oe’nin izine böyle bir okuma yolculuğu sonrasında ulaştım.
Kişisel Bir Sorun‘u çok sevdim. Şimdi dönüp gezinince sayfalarının arasında, geriye onlarca altı çizilmiş cümle kaldığını görüyorum.
Yekta Kopan, kitabın kahramanı Bird’i ve içinde bulunduğu hayatı şu sözcüklerle tanımlamış:
“Engellerle dolu bir hayat Bird’ün hayatı. Kendini ifade etmesinin, insanlarla iletişim kurmasının, çelimsiz bedenini toplum içinde görünür kılmasının ve hayallerini gerçekleştirmesinin önünde hep engeller var. En büyük engel de bekleyişiyle başladığımız doğumun gerçekleşmesinden sonra ortaya çıkıyor. Kafatasındaki eksik yüzünden beyni dışarı taşmış, beyin fıtığı teşhisi konmuş bir çocuk veriyorlar kucağına hastanede. Bir bitkiden farksız bebeğiyle, yeni bir engeli aşıp aşmama kararının eşiğine geliyor Bird. Bir kuşu andıran bedeni ve ifadesiz yüzüyle uçamayan kuş Bird, kanat çırpmak zorunda bu engeli aşabilmek için.”
Kendisi de engelli bir çocuk sahibi olan Kenzaburo Oe’nin başyapıtından bana kalan altı çizili cümleler ise şöyle:
Bird’in hayattaki en büyük hayali, bir Afrika seyahatine çıkmaktır.
“Karımın doğum yapmasıyla birlikte kafese kapanmış olacağımı (zaten evlendiğim anda kafesin içine girmiştim, ama kafesin henüz açık olan kapısını doğacak olan çocuk sımsıkı kapatacak), artık Afrika’ya tek başıma gitmemin mümkün olmayacağını anladım.”
Mutsuzdur, hoşnutsuzdur. Yapmak istediği bambaşka şeyler vardır.
Karısı doğum yapar. Kafasının arkasında ikinci bir kafa varmış gibi görünen engelli bir bebek dünyaya gelir.
Bird, “Sonra, gerçeklerden kaçmaya çalışan parçasına bir süre direndikten sonra, demir yürekli bir adammış gibi, hiçbir şey olmamışçasına, “‘Annesi iyi mi?’dedi, öyle bir sesin, aynı sözleri edişine binlerce kez şahit olduğu hissine kapılarak.”
Kaçmak ister. Herkesten. Kendinden. Bebekten.
“Çevremde tanımadığım insanlardan başka kimsenin olmayacağı, ucuz otellerden birinde mi kalsam acaba?” der.
“Üst üste gelen kötü eller sonrası bir kağıt oyununa ara verir gibi, bir süreliğine dünyaya ara verebilmeyi…” arzular.
Bebek hayata tutunur. Sütünü içer. Ne için süt içiyor, ne için hareket ediyordur acaba?
Bird, “O canavar gibi görünen bebeğin doğumunu hazırlayan derin ve karanlık yerden korkuyorum.” diye ifade ederken duygularını, içindeki “kadın korkusu”nu dile getirir.
“Kendini kandırma zehrini bir kez tadan insanlar, bir daha kendilerini asla kurtaramazlar.”
Bu konu Bird’ün kişisel sorunudur.
“Kişisel sorunlar arasında, tek başına o sorunun mağarasında ilerledikçe, sonunda insanların tümünü ilgilendiren, geniş bir çıkışa ulaşıldığı da olur.”
Bu kitap, okunması gereken bir başyapıt.
Sonunda ne olduğu değil önemli olan.
Önemli olan, engelli bir çocuk sahibi olan bir babanın duyguları. Ve Kenzaburo Oe bu duyguları okuyucusuna geçirmeyi başarıyor.

74 Mercedes

2012-02-23T22:09:00.002+02:00

“Bir sabah kalktım ve arabamı park ettiğim yerde bulamadım. Daha doğrusu park ettiğimi sandığım yerde değildi.”
Bu cümle ile başlıyor Murat Gülsoy’un 74 Mercedes isimli öyküsü.
“İnsan gençken inanacak o kadar çok şey buluyor ki. Zaman geçtikçe tüm bunlar azalıyor…dostlar, arkadaşlar azalıyor, insanın başındaki saçlar azalıyor, aklından geçenler azalıyor.”
Öykü çok güzel. Okudukça okuyası geliyor insanın.
Kurgusu her zamanki gibi harika. Murat Gülsoy kurgusunu nerede olsa tanırım. Özeldir çünkü.
“İnsan duymak istediklerini söyletmek konusunda uzmanlaşıyor zamanla.”
Bu cümle bana pek çok şey anlatıyor. İş yerlerindeki kibar görünümlü hırslı kadınları. Kendileri sessizdir. Aslında sessiz olduklarını sanırlar. Bilmezler beden dillerinin bas bas bağırdığını. Sessiz kalırlar. Her kararlarının ardında, kendi rahatlarına rahatlık katacak düşünceler yatar. Susarlar. Duymak istediklerini karşılarındakinin ağzından dökmekte ustadırlar.
“Geçmişi yeniden ele geçirmek için bugünü feda etmek gerekiyor.”
“Geçmiş güzel gelmeye başladıysa, artık yaşlılığa adım atmışız demektir.”
Bütün acılar zamanla diniyor. Unutuluyor, unutulmaz sanılanlar. Bu duyguyu seviyorum ben. Ömrüm boyunca bu acıyla nasıl yaşayacağım, diye düşündüğüm tüm acılarım bir uzak anı şimdi. Bu benim güçlü olmamı sağlıyor, herkese ve her şeye karşı.
74 Mercedes öyküsünü çok sevdim. Öykü şu cümlelerle bitiyor:
“Bir süre sonra tüm bu yaşadıklarımı hiç yaşamamış gibi unutacağım, biliyorum.
İnsanın belleği az güvenilir, şıpsevdi, havai bir karaktere sahip.
Aradan yeterince zaman geçince bu türden açıklaması olmayan olaylar kendiliğinden siliniyorlar.
Unutmamak için yazıyorum.
Arzu’yu, çocukluğumu, heyecanlarımı, korkularımı, deliliklerimi…
Neden bilmiyorum, unutmak ölümden daha çok korkutuyor beni.”
Son satırlar çok etkiledi beni.
Hayatıma dokunmuş tüm korkakları anımsadım. Hepsini silip attım bir kalemde. Korkaklarla işim olmasın istiyorum.
Yine de yazmak istiyorum onların tüm korkularını, zavallı oluşlarını…
Bu beni daha da, daha da güçlendirsin diye.

Hayatım Yalan

2012-02-23T22:08:00.002+02:00

Murat Gülsoy’un yeni öykü kitabı Tanrı Beni Görüyor mu? ‘dan alıntılar yapmaya devam ediyorum.
HAYATIM YALAN da en az diğerleri kadar severek okuduğum öykülerden biri oldu.
İşte bu öyküden bana kalan altı çizili cümleler:
Hiçbir şey, varken yok sayılamaz.
“…herkes kendi hikayesinin kahramanı olmak için can atıyor. Bak bana…kaç yıldır debeleniyorum, hala onun bunun hikayesinde yan rollere çıkıyorum.”
“Her şeyi doğru ve eksiksiz biçimde hatırlayabiliyor musunuz? Çevrenizdeki her şeyin gerçek olduğundan emin misiniz? Bakın: İşte örnek arıyorsanız, karşınızda duruyor. Ben…Size bunları anlatıyorum. Benim gerçek olmadığımı düşünüyorsunuz. Siz ise gerçeklerin dünyasındasınız, öyle mi? Peki, sizin o gerçekler dünyasında nasıl oluyor da benim gibi gerçekdışı, kurmaca biriyle karşılaşabiliyorsunuz? Sizin gerçekler dünyasına, kim bilir benim gibi ne hayal ürünü şeyler karışmıştır! Yok, ama siz her şeyin doğrusunu bildiğinizi düşünüyorsunuz.
BİR SÜRE ÖNCE İNSANLAR, GERÇEK OLMADIĞIMI SÖYLEMEYE BAŞLADILAR.
YÜZÜME KARŞI.
HAYATIN HİKAYE DİYORLAR.
ONLARA İNANMIYORUM.

Delilik Ülkesinden Notlar

2012-02-23T22:07:00.000+02:00

Ayşe Şasa’nın kitabı, okuduğum en gerçek ve en farklı kitaplardan biri.
Timaş Yayınları’ndan basılan kitap İlber Ortaylı’nın önsözü ile başlıyor:
“Ayşe Şasa, Yeşilçam’ın ünlü ve yetkin senaristlerinden biri. 1963 yılından itibaren Türk sinemasında Murat’ın Türküsü, Son Kuşlar, Ah Güzel İstanbul, Utanç ve Gramofon Avrat gibi filmlere imza attı. Şasa, İstanbul’un seçkin ailelerinden birine mensuptu. Ancak evde bulunmayan anne ve baba, baktığı çocuğu çocuk diye sevmek yerine, başarılı bir projeyi tamamlamak hırsıyla ele alan mürebbiyeler, çok kişinin imrendiği bir hayat yaşayan Ayşe Şasa’yı derinden etkiledi. Modern Batı düşüncesinin aklı kutsayan yapısı onun sorularına cevap veremiyordu. On sekiz yıl boyunca şizofreniyle başa çıkmaya çalıştı. Ve sonunda İbn Arabî’yle tanıştı. Bundan sonraki hayatı, öncekinden çok farklı olacaktı. “Delilik Ülkesinden Notlar”, Ayşe Şasa’nın reddettiği ve sonradan tanıştığı iki dünya arasındaki serüveninden notlar içeriyor.” (Okyanus Kitabevi’nden alıntıdır).
“Akıllılar dünyasının bir kıyısında, sisli bir dağ başında çöreklenmiş, dünyayı kendimce anlamlandırmaya çalışan bir deliyim. Akıllılardan çok farklı olduğumun bilincini her an taşıyarak, onları gözetliyorum. Sürekli, duygularımı ve düşüncelerimi, akıllıların dünyasına özgü tarzda kodlamaya çalışıyorum. Başka türlü, iletişim kurmak, konuşmak imkânsız olur. Ben başkalarını gözetlerken, bir başka göz beni gözetliyor. Beni gözetleyen o gözü gözetleyen başka bir göz daha var. Daha ötelerde, onu da gözetleyen bir göz var. Mutlak’a kadar zincirleme giden bu korkunç yabancılaşma ve gözaltı duygusu içinde, ancak Allah, en uçta Allah’ın var olduğu inancı güven verebilir.” diyor Ayşe Şasa.
İşte bu çok farklı kitaptan bana kalan altı çizili cümleler:
“Küçük uğraşların, küçük tutkuların dünyası olan maddeci çağ inceleme alanıma girmişti. İçimden akan sevgiyle bakıyordum kente. İnsanlar dertli, sokaklar pis ve tozluydu.”"
“HER DEM YENİDEN DOĞARIZ,
BİZDEN KİM USANASI?” Yunus Emre
“Kemal Tahir’in sık sık tekrarladığı tavsiyelerinden biri ‘Her sabah, her şeyi yeniden düşünmek’ konusundaki uyarısıydı. İnsanın her sabah, bütün peşin alışkanlıklarından, düşüncelerinden kurtularak toptan bir şekilde, yeniden doğmuşçasına düşünmeye başlamasını çok önemsiyordu. Yunus’un “HER DEM YENİDEN DOĞARIZ” ifadesine denk düşen bu hasletin ne kadar sağaltıcı bir yönü olduğunu, bu ilkeyi uyguladıkça fark edecektim.”

“Dünyayı Modern Batı’nın sığ, hastalıklı perişan ölçüleriyle değerlendirme çabası beni otuz yaşımda şizofreniye götürdü.”
“Şizofreni…Ölümcül bir iletişimsizlik çukuru…Hiçliğin, karanlığın, saçmalığın alacakaranlık uğultusu…”

“On sekiz yaşında, tecrübesiz, bilgisiz biriydim. Hayat ve sanat hakkında izlenimlerim bulanık ve karışıktı. Kime değer vermek, kime değer vermemek gerektiği konusunda hayli kararsızdım. Kendime, kendi değerime ait sadece derin kuşkularım vardı.”

Kara Kitap

2012-02-23T22:05:00.003+02:00

Bunca zamandır, okuduğum kitaplar hakkında yazılar yazıyorum. Şimdiye dek KARA KİTAP’tan bahsetmemiş olmama kendim bile şaşırdım. Kitaplığıma gittim, Kara Kitap’ı elime aldım. Her zaman yaptığım gibi önce kokladım. Derinden…İçime çektim kokusunu. Hemen ilk sayfasındaki tarihe bakmak için çevirdim sayfayı. Hayret! Tarih yok! Kitaplarıma adımla birlikte tarih yazmayı unuttuğum pek enderdir oysa. Sonra hatırladım. Bu kitap ablamındı. Biz henüz öğrenciyken ve bu kitap ablamın odasındaki kütüphanede duruyorken, gidip gelip “Bunu bana verir misin?” dediğimi ama ablamın her seferinde “Hayır, o benim.” dediğini hatırlıyorum.

Sanıyorum, ablam evlenip evden ayrılırken, çeyiziyle birlikte bu kitabı yanına almayı unuttu. Ya da ben ona unutturdum, tam hatırlayamıyorum. Şimdi bir kitavebine gitsem, Orhan Pamuk kitaplarının durduğu raflarda gezinsem, onlarca KARA KİTAP bana bakar durur raflardan. Bir tanesini alabilir ve eve getirebilirim. Ama istediğim bu değil. Benim istediğim 1991′de 9.Basım’ını yapmış bu sarı sayfalara sahip olmak.

Tarih atmamışım ama ilk sayfaya GOETHE’den bir söz yazmışım kurşun kalemle:

“Aldırmaman gerekenlerin üstüne titrersin…”

Artık eminim, benim BEN oluşum 90′lı yılların ilk yarısında okuduğum kitaplar sayesinde oldu.

Ne kadar değişirsem değişeyim, bugün bu kitabı ilk kez okuyor olsam yine aynı cümlenin altını çizerdim.
Mükemmel bir söz, öyle değil mi?

Bir sonraki sayfaya da şunları yazmışım (yine kurşun kalemle ve yine GOETHE’den – sanırım ‘Faust’ ile paralel okuma yaptığım günlerimden kalmış bu satırlar):

“Orada burada, mutlu birilerinin yaşadığını binlerce kitapta mı okumam gerek?”

Sayılarla bir alıp veremediğim var, evet. Seviyorum sayılarla sözel düşünmeyi. Bu kitabı tam 20 yıl önce okumuş olma duygusunu, sonra bu altı çizili cümleler üzerinde yıllar sonra durup düşünmeyi de çok seviyorum.
KARA KİTAP’tan bana kalan altı çiziler cümleler şunlarmış:

“Hatırlıyorum, hatırlıyorum ki unutmayayım!”

“Hafızamın bahçesi kurumaya başlamasaydı belki hiç de şikayetçi olmayacaktım bu durumdan, ama elime kalemi her alışımda gözlerimin önünde gene benden birşeyler bekleyen siz okurlarımın yüzleri ve çorak bir bahçede hepsi bir bir benden kaçan anılarımın izleri canlanıyor. Hatıra yerine, onun yalnızca bir iziyle karşılaşmak, siiz bırakıp gitmiş ve hiç dönmeyecek sevgilinin koltuğun üzerinde bıraktığı izine gözyaşlarıyla bakmaya benziyor.”

“İnsan terkederken bir sebep gösterir. Bunu söyler. Karşısındakine cevap verme hakkı tanır. Öyle durup dururken gidilmez.” Marcel Proust.

“…yaşadığımız hayatın bir başkasının düşü olduğunu kanıtlamanın hiçbir şeyi değiştirmeyeceğini biliyordum artık.”

“Her kadın, bir aynadır.”

“Yıllar sonra rastladığınız eski bir arkadaşınız, yanındaki karısı ya da ahbabına, kendi geçmişini ilginç gösterebilmek için, sizi çok ilginç buluyormuş, ortak ne anılarınız, ne sırlarınız varmış gibi yaparak sizi şaşırtır ya, o da öyle yaptı bana, ama ben şaşırmadım. Yalnızca hayali anıları daha da ilginç kılan o role, benim onun geçmişte bıraktığı sefil ve acıklı hayata hala devam ettiğim oyununa girmedim.”

“Kendim olmalıyım diye tekrarlıyorum, onlara hiç aldırmadan, onların seslerine, kokularına, isteklerine, sevgilerine ve nefretlerine aldırmadan kendim olmalıyım ben, kendim olmalıyım, diye tekrarlıyorum…çünkü kendim olmazsam onların olmamı istedikleri biri oluyorum ve onların olmamı istedikleri o insana hiç katlanamıyorum ve onların olmamı istedikleri o dayanılmaz kişi olacağıma hiçbir şey olmayayım ya da hiç olmayayım daha iyi, diye düşünüyordum.”

“Uzun bir günün, hatta akşamın ardından insanın yalnız başına kalıp, kendi koltuğuna oturup kendisi olabilmesi, yıllar süren uzun ve maceralı bir yolculuktan sonra yolcunun kendi evine dönmesine benziyor.”

“Benim yazı yöntemim, beni kim dinliyor diye meraklanmaktan çok, yüksek sesle düşünmeye ve kendi keyiflerimi izlemeye dayanır.” De Quincey

“Sessizlerin, anlatmayı bilmeyenlerin, kendini dinletemeyenlerin, önemli gözükmeyenlerin, dilsizlerin, o iyi cevabı hep olaydan sonra evde düşünenlerin, insanların hikayelerini merak etmediği o kişilerin yüzleri diğerlerinden daha anlamlı, daha dolu değil mi? Sanki anlatamadıkları hikayelerin harfleriyle kaynaşıyor bu yüzler, sanki sessizliğin, ezikliğin, hatta yenilginin işaretleri var onlarda. Kendi yüzünüzü de düşünmüştünüz değil mi o yüzlerin içinde? Ne kadar kalabalığız hepimiz, ne kadar acıklıyız hepimiz; ne kadar çaresisiz çoğumuz!”

Şaire Mektuplar

2012-02-23T22:04:00.000+02:00

Ne tuhaf değil mi: uyanış bir unutuşla mümkün oluyor bazen. Çoğu zaman. Yeni bir güne uyanabilmek için bazı şeyleri unutmamız gerekiyor.
…ne gariptir şiir denilen şey. İnsan hep kendisi için yazılmış sanır. O zaman sever şiiri. Durmadan söylemek ister.
Ben zor aşkların ustası oldum artık.
İnsan ancak aşık olduğunda sonunu düşünmeden davranıyor, bunu da bu yaşımda öğrenmiş oldum.
Nedir ki aşk denilen şey? Hormonal bir yanılsamadan başka. Sen olsan, duyguları sözcüklere dönüştürürdün; sıradan gerçeklerden bir masal yaratırdın.
Bir tek yazı direniyor.
Bir tek yazı ruhumuzun karanlığını gösteriyor.

In Medias Res

2012-02-23T21:58:00.002+02:00

Daha fazla sorgulamamı isterdin. Denedim. Soruların azalmasıymış yaşlanmak. Ben cevapları hiç merak etmedim ki…
Çocukluğumun hazine sandığını sana göstermiş miydim? Dünyanın garip nesnelerini biriktirdiğim bir dönemdi. Yapraklar, taşlar, kabuklar, kozalak ve kelebek ölüleri. Hayata bir daha böyle iştahla dokunmadım. Ellerimin unuttuğunu gözlerim yanılttı hep. Dışarıya baktığımda korkudan başka bir şey görmeyişim ondan. Gülerdin ben anlattıkça, acı nedir bilmedin sen derdin. Korkunun panzehiri acıymış, sen ölünce anladım.

Frej Apartmanı'nın Esrarı

2012-02-23T21:57:00.002+02:00

Geçtiğimiz 3 gün boyunca öksürük, kusma, ishal nedeniyle oğlum okula gidemedi. Akşamları mümkün olduğunca erken onun yanında olmaya çalıştım. Cumartesi günü de hastalık devam edince, haftasonunu da evden çıkmadan dinlenerek geçirdik.
Oğlumla iç içe geçirdiğim bu güzel haftasonu bir de çocuk kitabı okudum.
Doğan Egmont’un Usta Kalemlerden Masallar dizisini uzun süredir merak ediyordum.
Nazlı Eray’ın FREJ APARTMANI’NIN ESRARI isimli kitabıyla bu büyülü dünyaya adım atmış oldum.
Sadece 117 sayfalık, bol resimli bu kitabı okumanızı ve Nazlı ile Osman’ın maceralarına ortak olmanızı tavsiye ediyorum.

Gökdelen

2012-02-23T21:56:00.003+02:00

Tahsin Yücel’in GÖKDELEN isimli kitabında anlattığı gibi çirkin bir hale bürünür mü İstanbul?

2073 yılında…

Bütünlüğü bozduğu gerekçesi ile tarihi yapılar yıkılır mı birer birer?
“İnsan çelişkin bir hayvandır”, der Tahsin Yücel.
Türkiye Cumhuriyeti’ni yönetenler, kuklası oldukları büyük “el”e sevimli görünmek için orjinalinden 3 kat daha büyük bir Özgürlük Heykeli’ni dikerler mi boğaza?
Dikerler.
Yaparlar.
Satarlar, savarlar.
Küçük New York’a dönüşüverir üç bin yıllık Konstantinopolis.

Tahsin Yücel’in GÖKDELEN isimli romanının konusu, ‘yargının özelleştirilmesi’ etrafında dönüyor gibi dursa da, aslında bundan çok daha ötelere uzanan ve farklı anlamlar içeren derin bir roman.

Türkiye Cumhuriyeti’nin 150.yılında; müzelerinden ormanlarına, sahillerinden tüm kurumlarına kadar her şeyi satılmış bir İstanbul düşünsenize…Ne kadar acı değil mi?

“Yargının özelleştirilmesi önerisi ve süreci çerçevesinde, medya dahil, ekonomik olarak egemen olanlar ile siyasal olarak yönetici konumunda bulunan başbakan ve bakanlar arasındaki çıkar ilişkilerini ve pazarlıkları gözler önüne seren Yücel, işsizlikten değer erozyonuna; yer altı ve yer üstü kaynaklardan gökdelenlerle parsellenip satılan gökyüzünün metalaştırılmasına; teknolojinin gelişimiyle yaşanan teknoloji yoğun üretimin insanı paranteze alıp, toplumun kenarına, hatta dışına bırakıverişine, vb. dek, günümüzde de yaşanan, insanı ve toplumu tehdit eden sorunlar karşısında duyduğu kaygıyı, bunlara dönük itiraz ve eleştirilerini dile getirerek, Türkiye Cumhuriyeti’nin 150. yaşıyla sembolize ettiği 2073 yılında bu ülkede yaşayanları nasıl bir gelecek beklediğini anlatmaktadır romanında. Ve bu istenmeyen, kaçınılması gereken, korkutucu bir gelecektir.” (Anafilya)

Değerli yazarımız Tahsin Yücel’in değerli kitabını herkes okumalı ve üzerinde uzun uzun düşünmeli.

Çarklar Arasında

2012-02-23T21:55:00.001+02:00

“Pes etmeyeceksin…Yoksa çarklar arasında ezilip gidersin.”

Biliyorum çoğunuz böyle düşünüyor ve buna inanıyorsunuz. Ama hayır, bu olmamalı benim yaşamdaki amacım. Hiç durmayan bir çarkın beni de içine alması ve kaza ile pes edersem ezilip gideceğim korkusu ile yaşamak değil istediğim.

Bozkırkurdu, Boncuk Oyunu gibi muhteşem kitaplarıyla bilinen Nobel Edebiyat Ödüllü yazar Herman Hesse’nin Çarklar Arasında adlı kitabını gözden kaçırmışım. Hayret! Farkeder etmez aldım, birkaç günde bitirdim. Öyle çok sevdim ve o kadar çok etkilendim ki…

Eğitim sistemini eleştirir gibi görünse de aslında tüm yaşamı sorgulamış Hesse. Sadece eğitim sistemi mi bize bir çarkın içinde olduğumuzu hissettiren? Ya iş hayatı, ya medya…?

“Hans’ı bekleyen sınav nihayet bir formaliteydi, yüzeysel, şansa bağlı bir şeydi; sınavı başaramamanın utanılacak yanı yoktu, en iyi öğrencinin bile başına gelebilirdi bu; kendisi de böyle bir başarısızlığa uğrarsa şunu düşünmeliydi ki, Tanrı’nın her kulunun izlemesini istediği yol birbirinden farklıydı.”

Hep böyle baktım yaşama, insanlara; hep bu açıdan bakmak istedim. “Herkesin yiyeceği ekmek ayrıdır.” dedim. Dile getirdim. Bu düşünceyi sevdim. Ama karşımdaki insanların, içlerinde dönmekte oldukları çarkın dişlileri arasında ezilmekten ölesiye korktuklarını her farkedişimde onlara biraz daha acıdım, ben biraz daha yalnızlaştım.

Herkes her sınavı kazanmak zorunda değil. Herkes doktor ya da mühendis olmak zorunda değil. Herkes fen bilimleri okumak zorunda değil. Herkes terfi etmek, herkes her şeye yetişmek, herkes mükemmel olmak zorunda değil.

Çocuklar bir yarışın içinde değiller. Sadece yaşamın içindeler. Hayatlarını devam ettirebilmeleri için gerekli ama her şeyden önemlisi sevdikleri bir işle uğraşmak istemeleri doğal olan.

Oğlum 6 yaşında. Bu sene anaokulunda. Çevremdeki herkesin yaptığı gibi okuldan okula, mülakattan mülakata sürüklemedim onu asla. Çocuklar okul değil, okullar çocukları seçer olmuşlar. Garip! Kulaktan duyma popüler bilgilerle hareket ediyor anne babalar. En pahalı, en fazla aktivite yaptıran okullarda herkesin gözü. Çocuğunun mayasını, hamurunu, temelini bilmeden, görmeden, okullardan medet uman zavallılar…

Çocuklara tek tip gömlek giydiren, onları her gün biraz daha yontan okullar…

“İçlerinde bir şey vardır gençlerin, vahşi ve kural tanımayan, uygarlığa ters düşen bir şey, ilkin bunun sökülüp atılması gerekir; tehlikeli bir alev vardır, ilkin bunun bastırılması, ayaklar altında çiğnenerek söndürülmesi gerekir. Doğanın yarattığı haliyle insan sağı solu belli olmayan, içyüzü kavranamayan netameli bir varlıktır. Bilinmedik dağlardan, bayırlardan kopup gelen bir seldir adeta, balta girmemiş bir ormandır, ne bir yol geçer içinden, ne bir düzene sahiptir. Nasıl balta girmemiş bir ormanın ağaçtan yana biraz hafifletilmesi, bir temizlik işleminden geçirilerek belli sınırlar içinde tutulması gerekiyorsa, okulun da doğal insanı ilkin parçalayıp dağıtması, dize getirmesi ve zor kullanarak onu belli sınırlar içine hapsetmesi gerekir.”

Hans da bir çarkın içine girer kısa süre sonra…Homeros şiirlerinden keyif alan, diğerlerinden farklı olduğu için garip olduğu düşünülen dostuna ihanet eder sonra bir gün…Çarklar arasında, çarkın içinde, her şeyi yapar hale getirilir çark insanı.

“Dostuna karşı görev duygusuyla parlak bir gelecek hırsı arasındaki savaşta yenik düştü. İlerlemeyi, sınavlarda üstün başarılar kazanmayı, hayatta romantizm ve tehlikelere yer vermeyen bir rol oynamayı bir kez kendine ideal bellemişti…göz açıp kapamadan dostuna ihaneti gerçek bir eyleme dönüşmüştü.”

Sadece öğrenciler mi ihanet ederler dostlarına? Peki ya iş hayatındakiler?

Hırs, güç ve bugün var yarın yok olacak geçici imkanları ile dostlukları arasında seçim yapan ve hep “güç”ü seçen zavallılar? İş hayatında dostluk kuramazlar, beceremezler, çünkü hep tersine inandırılmışlardır. Profesyonel olmakla övünürler. Duygusuz, taş gibi, duvar gibi, katı görünürler. Merak ederim hep, geceleri yastıklarına başlarını koyduklarında üç kuruş ekmek için beş takla attıktan sonra nasıl uyuyabildiklerini? Çarkın dışına çıkarım, elimdekileri kaybederim de ne yaparım sonra, diye korkarak nasıl yaşayabildiklerini?

“…gençleri eğiten, görevlerine pek düşkün kişiler Hans’ta kendi isteklerinin karşısına dikilen bir engel görmüşlerdi, kafa tutup direten, hantallık, uyuşukluktan kaynaklanan bir engel; işte bu engelin baskı kullanılıp zora başvurularak ortadan kaldırılması gerekiyordu…

Dönen çarkın arasında sıkışıp kalmaktan korkmayan, gönül gözüyle görebilen, yaşamı ve insanları seven kimselere kocaman kocaman açıp gözlerini bakar çark insanı. Aşk nedir bilmez, tutku nedir yaşamamıştır; dostları var zanneder ama hepsiyle ayrı bir çıkar için birliktedir. Elindekini paylaşmaz, rahatının bozulmasından ölüm gibi korkar. Zor karar verir, duygularını yaşayamaz, içinde bulunduğu çark ona bunu öğretmiştir. Hem dişliler arasında canı yanar, hem ödü kopar çarkın dışında kalmaktan. Çünkü bildiği tek hayat budur. Yalnız kalamaz, geçici dostlar vardır hep yanında. Çoğu zaman küçük yerde yetişmiş, yılların hırsı ile çabalayıp büyük şehre gelmiştir. İşte bu yüzden çarkın dışına çıkamaz. Çıkarsa ölür. Öz’üne bağlı görünse de hepsi düzenin bir parçasıdır, artık vazgeçemeyeceği tek düzen içinde bulunduğu çarktır.

Çarklar arasında dostlar da satılır, sırtlar da vurulur. Domuz gibi de dimdik durulur.

Düzene karşı çıkmaya görsün biri, inceden inceye kuyusu kazılır. İz bırakmadan ne cinayetler işlenir çarklar arasında. Düzene karşı çıkanın ateşini, çark insanlarının yaktığı dahi görülmez.

“…hiç kimse Hans’ın incecik çocuksu yüzündeki umarsız gülümsemenin ardında batağa saplanmış bir ruhun acılar içinde kıvrandığını, batakta boğulup giderken korku ve çaresizlikle çevresine bakındığını göremiyordu. Ve yine hiç kimse okulun ve bir babayla birkaç öğretmendeki barbarca hırsın bu narin ve körpe varlığı bulunduğu noktaya getirdiğini aklından bile geçirmemekteydi. Neden o alabildiğine duyarlı ve nazik çocukluk yıllarında durmaksızın her gece geç vakitlere kadar ders çalışmak zorunda bırakılmıştı Hans? Neden tavşanları elinden çekilip alınmıştı? Neden Latince okulundaki arkadaşlarına bile yabancılaştırılmış, oltayla balık tutması ve gezip tozması yasaklanarak insanı yiyip bitiren kepaze bir açgözlülük ideal olarak kendisine benimsetilmek istenmişti?”

Gün geliyor…
Devran dönüyor…
Hiçbir şey aynı kalmıyor…
Bugün çarkın içinde dönenler, menfaatler tükenince yorgun bir at gibi kalacaklar yolun ortasında…
“İşte şimdi aşırı zorlanmış zavallı bir at gibi yol kenarında kalakalmıştı, bundan böyle de bir işe yarayacağı yoktu.”
İşte bu yüzden,
Öğrenciymiş, öğretmenmiş, iş kadınıymış, güzelmiş, aptalmış, hırslıymış, varlıklıymış güçlüymüş…hiçbir anlamı ve önemi yoktur.

Bugün sahip olunan her şey bir gün olmayacaktır. Biz, kendimiz bile sürekli bir değişim içindeyiz…

Önemli olan insana ve yaşama önem vermektir.
Oltayı eline alıp dilediğin gölde gönlünce balık tutabilmektir yaşamak.
Çarkın arasında sıkışırken, etrafındakileri ezdiğin bir eziyet yeri değildir yaşam.
Keyif aldığın bir şeylerle uğraşmaktır yaşamak.

Liman Kırıntıları

2012-02-23T21:54:00.001+02:00

Bahamalı martılar beni çağırdı,
bir ikinci bahar gecesi
Yalan söyledim,
yırtık blucinli tayfalara,
Seni sevmediğimi söyledim.
Oysa rıhtımlar
en şarkılı dalgalarla yıkanıyordu,
Midye kabuklarında sakladım gözyaşlarımı;
Hastaydım,
kırık kötümser bir öksürük yapışmıştı boğazıma
Seni unutmak gerekiyordu……
* * *
Bahamalı martılar beni çağırdı,
bir ikinci bahar gecesi,
İskele fenerlerinin altında oturup
seni bekledim sevgilim
Ellerim ıslaktı,gözlerim ıslaktı
Gelip caydırabilirdin beni gitmekten
Oturup sigara içer,anlaşabilirdik..
Sana tapacağım yalan değildi
benim olursan
Seni seviyordum,seni istiyordum……
* * *
Bahamalı martılar beni çağırdı,
bir ikinci bahar gecesi
Filler gibi içtim liman meyhanelerinde;
seni unutmak için içtim..
Senin sokağında geceler yıldızsızdı,
senin sokağında gece yağmur yağıyordu
Ben zayıftım,çabuk ıslanıyordum
Bana sevmek yaramıyordu,
ben sevilemiyordum…
Bahamalı martılar beni çağırdı,
bir ikinci bahar gecesi
Sana bırakacağım bu kentin
üç semtinde üç damla gözyaşı döktüm,
Birincisi seni ilk gördüğüm yerdi,
ikincisi seni ilk öptüğüm yerdi
Üçüncüsü….. söylemeye dilim varmıyor,
üçüncüsü bana git dediğin yerdi
İşte bu mısraları orda karalıyorum;
işte demir aldı şilebimiz,
Gidiyor, gidiyor, gidiyorum...

Bir Gemide

2012-02-23T21:53:00.001+02:00

Ferit Edgü’nün öykülerini çok severim. Notos Edebiyat Atölyesi’nde Semih Gümüş ile Ferit Edgü öyküleri üzerine konuşunca bendeki değeri daha da arttı.
Geçen bahar okuduğum BİR GEMİDE isimli öykü kitabını aldım yeniden elime.
Sayfalarını çevirip altını çizdiğim cümlelere baktım uzun uzun.
Yeniden okudum BİR GEMİDE isimli öyküyü.
Yeniden çok sevdim.
Bu öyküden bana kalan altı çizili cümleleri paylaşmak istiyorum:
“…bir başka yaşam, bir başka geçmiş mi arıyordum kendime? Bilmiyorum.”
“Tüm iş rotada, biliyorsunuz, demişti. Rotayı, Kaptan Babamız çizer. Rota çizildikten sonra da kim olsa yönetebilir gemiyi. İş bir fırtına patlamasın.”
“Gelişigüzel çizilmiş, amacı olmayan bir rota üstünde mi ilerliyorduk? Belki haritası olmayan bir rota (Olabilir mi?) Gemimiz bu bilgisizlik içinde ilerliyordu (Olabilir mi?) Hiçbir yere doğru? Bu gece, bu sorulara, Evet, demek geliyor içimden. Evet, bizim rotamız, belirsizliktir demek.”
“Yakıtımız bitmiş ya da bitmemiş, ne fark eder. Yavaş ya da hızlı gidiyoruz, ne fark eder?”
“Biliyor musunuz, gerçekten hiçbir şey fark etmez. Kendimizi kandırmayalım. Nasıl olsa bir gün yakıt bitecek. Bugün değilse yarın bir fırtına patlayacak. Onu atlatsak bile, bir başka fırtına patlayacak, atlatamayacağımız bir kasırga.”
“…önünde sonunda dibi boylayacağız.”
“Bu sonsuz denizlerin ortasında gelişigüzel gidiyoruz…Bir gün batacağız…Ona şüphe yok.”
“Yapılacak tek şey, belki kaptan olmaktır.”
“Gerçekte ancak kendi çevremizdeki insanları tanıyoruz. Bu gemide neler olup bittiğini bilmiyoruz. Bir gün, bu üstünde yaşadığım gemiyi tepeden tırnağa tanımaya karar verdim.”
“…bu gemi batacak. İçindekilerle birlikte. Him kimse kurtulamayacak.”
“Atlayıp yüzsem ve o ışıklara varsam bile kurtulmuş olmam ki…Benim istediğim ORTAK bir kurtuluş.”
“Ortak bir kurtuluş yok!”
“Var! Olmalı!”
“Bu köhne geminin üstünde yaşasak bile ortak bir kurtuluş var. Gemi su almaya başlasa bile var. Kayalara çarpsak bile var. Batarken bile var. Suyun dibini boylasak bile var. Giderek, asıl o zaman var diyesim geliyor. Gerçek bir umutsuzluktan doğan gerçek bir kurtuluş.
Bir gün göreceksiniz bunu.”
Ferit Edgü’nün bu öyküsü ve metinleri gerçekten çok değerli.
Çok katmanlı okuyabileceğiniz, okurken içine pek çok farklı anlamlar yükleyebileceğiniz gerçek bir edebi metin bu.
Herkes “kurtuluş”tan ayrı bir anlam çıkarır.
Sizinki hangisi?

Sahilde Kafka

2012-02-23T21:52:00.002+02:00

Haruki Murakami son yıllardaki en iyi yazarlarımdan. SAHİLDE KAFKA önce adıyla çekmişti beni kendine. Kitap oldukça kalın (655 sayfa). Araya giren kısa öyküler, birkaç şiir kitabı ve ince kitaplar sebebiyle SAHİLDE KAFKA’yı bitirmem biraz gecikti.

Oğlum, bu kitabın aşama aşama okunmasına her gece benimle birlikte şahit oldu. Önce onun hikaye kitaplarını okuyorduk, ardından o benim koltuğumun altına giriyor ve satırlara bakıyordu. Tabi anlayamadığı mantık hataları oluyordu kendince. Her gece bana aynı soruyu sordu: “Neden kitabı okumaya baştan başlamıyorsun? İlk sayfadan başlasana okumaya!”. Kendi hikaye kitaplarını okumaya her akşam ilk sayfadan başlayıp, okuyup bitiriyorduk ne de olsa. Oğlumun dünyasında kitap böyle okunurdu. Ertesi gece aynı kitabı okumak istesen bile, yine ilk sayfadan okumaya başlamalı ve bitirmeliydik.

Bu tez SAHİLDE KAFKA için elbette geçerli olamadı. Biraz uzun sürdü okumam ama her satırından müthiş keyif aldığım harika bir deneyim yaşattı bana Haruki Murakami. Yine!

Kafka Tamura!

15 yaşına girdiği gün bir sırt çantasıyla evden kaçar. Uzun zamandır planladığı bu kaçışın nedeni babasının yıllar önce dile getirdiği uğursuz kehanettir.

Fırtına, aslında sensindir. O yüzden yapabileceğin tek şey, teslim olup ayağını dosdoğru fırtınanın içine daldırarak, gözlerini kum girmeyecek şekilde sımsıkı kapatıp adım adım fırtınanın içinden geçmektir…

“Sahilde Kafka” iki kahramanın öyküsünü paralel anlatıyor. Romanda tek sayılı bölümlerde anlatılan birinci öykü, Kafka Tamura’nın on beşinci yaş gününde evden kaçmasıyla başlıyor. Dünyaca ünlü bir heykeltıraş olan babasının kehanetine göre, büyüdüğünde hem babasını öldürecek hem de annesi ve ablasıyla yatacaktır. Annesi evi terk ettiğinde dört yaşında olduğu için, ikisini de hiç hatırlamaz, elinde sadece ablasının bir çocukluk resmi vardır. Bu durumda çaresiz, Sofokles’in kahramanı Oedipus gibi evden kaçmak tek çözümdür. Çift sayılı bölümlerde ise, altmışlık Nakata’nın öyküsü anlatılır: İkinci Dünya Savaşı sırasında, henüz dokuz yaşındayken, Nakata ve sınıfındaki diğer öğrenciler, mantar toplamaya gittikleri tepede ne olduğu bilinmez bir saldırı sonucunda bayılırlar. Yetişkinleri etkilemeyen “şey” on altı çocuğun birkaç saat boyunca bilinçlerini yitirmelerine neden olur. Aralarında sadece Nakata, birkaç hafta süren garip bir koma halinde kalır. Askeri hastanede uyandığında, ne ailesini hatırlar ne de okuma yazmayı, oysa bu tuhaf olaydan önce sınıfın en akıllı öğrencisidir. Nakata’nın zihnindeki her şey silinmiş, yavaş anlayan, soyut düşünme yeteneğini kaybetmiş biri haline gelmiştir. Kaybettiği düşünme yetileri yerine, kedilerle konuşabilme ve gökten yağacak balıkları önceden söyleme yeteneği geliştirmiştir. Genç Kafka ile yaşlı Nakata’nın önceleri bağlantısız görünen ama sarmal ilerleyen hikâyeleri ortak bir buluşma noktasına doğru ilerler. Roman boyunca hiç karşılaşmazlar ama birinin rüyasının diğerinin gerçekliği olduğu, bilinçdışında tanıştıkları izlenimi verir.

Yalnız, tek bir şeyden emin olacaksın. O fırtınanın içinden geçtikten sonra, fırtınanın içine ayak attığındaki kişi olmayacaksın artık. Evet, işte kum fırtınasının anlamı bu.

Farklı insanları severim…Şu alemde, yüzlerindeki sıradanlılığı bozmamaya çalışarak, düzenli bir hayat yaşıyor gibi görünenler daha güvenilmez olur çünkü.

2010 yılında Franz Kafka Edebiyat Ödülü’nü alan bu Haruki Murakami romanı, okunması gereken değerli kitaplardan biri.

İyi ki kitaplar var!

Dedem'e

2012-02-23T21:50:00.001+02:00

Beni duyuyor musun dedecim?
Duy beni, hisset beni.
Dinle bak sana söylemek istediklerimi.
Bugün 11 gün oldu, öylece yatıyorsun. Bu kuru yaprak gibi olma isterdim, ama elimden bir şey gelmiyor. Sen direndikçe yaşama, şaşırır oldu doktorlar. Bedeninin beyazlığına, yaşına rağmen pürüzsüzlüğüne ve diriliğine inanamıyorlar. Bilmiyorlar seni, tanımıyorlar.
Biliyor musun, sürekli aynı sahne dönüp dolanıyor zihnimde 11 gündür:
Çocuktum ben…Tahtadan, tekerlekli bir araba yapmıştın kendine, kendi ellerinle. İçine sarı su bidonlarını koymak için. Suyun parayla satılmadığı, biraz da yokluk dönemleriydi 80 sonrası ülkemin. Sen sabaha karşı çıkardın evden. Sabaha karşı bile değil aslında, gece yarısı. Haftada kaç kere yapardın bunu? Birkaç kere olmalı. Bağlarbaşı’ndan Çamlıca’ya yürürdün tek başına. Çamlıca’daki iyi suyu bidonlarına doldurup ailene getirmek için. Çamlıca’daki doğal çeşmeyi evine getirebilmek için. Sadece bir bardak su içindi bu beden yorgunluğu.
Beni düşündüğünü biliyordum. Merak ettiğini de.
Sakın üzülme ve huzurlu ol.
Senin gibi bir adamdan olma aynı senin gibi bir babadan doğdum ben de.
Kanımızda var insanları sevmek. Bir başkası için bir şeyler yapmak için çırpınmak.
Biliyor musun dede, öyle egoist insanlar tanıdım ki…Bir başkası için bir şey yapmanın ne demek olduğunu bilmeyen, insanları sevmeyen, kimseyi sevmeyen, yardım etmeyen, paylaşmayan insanların arasında kaldım. Aniden farkettim beklentilerimi ne kadar düşürdüğümü. Bana bir bardak su getirmesin diye hiç kimse tek başıma güçlü olmaya çalışarak.
Sakın üzülme.
Uyan derin uykundan.
Sana bir bardak su ben vereceğim ellerimle.
Bir insan için bir şey yapmanın nasıl bir duygu olduğunu bilmeyenlere inat, bana bu duyguları unutturmaya çalışanlara inat, bardak bardak su getireceğim sana.

Kızıl Meydan'da Serenad

2012-02-23T21:49:00.002+02:00

“Her yolculuk bir kader birliğidir…ama insanlar bunu bilmiyor.”

Bu dünyadan Nazım geçti…

Ölmeden iki yıl önce kendi biyografisini yazdı:

1902′de doğdum
doğduğum şehre dönmedim bir daha
geriye dönmeyi sevmem
üç yaşımda Halep’te paşa torunluğu ettim
on dokuzumda Moskova’da komünist Üniversite öğrenciliği
kırk dokuzumda yine Moskova’da Tseka-Parti konukluğu
ve on dördümden beri şairlik ederim
kimi insan otların kimi insan balıkların çeşidini bilir
ben ayrılıkların
kimi insan ezbere sayar yıldızların adını
ben hasretlerin
hapislerde de yattım büyük otellerde de
açlık çektim açlık gırevi de içinde ve tatmadığım yemek yok gibidir
otuzumda asılmamı istediler
kırk sekizimde Barış madalyasının bana verilmesini
verdiler de
otuz altımda yarım yılda geçtim dört metre kare betonu
elli dokuzumda on sekiz saatta uçtum Pırağ’dan Havana’ya
Lenin’i görmedim nöbet tuttum tabutunun başında 924′de
961′de ziyaret ettiğim anıtkabri kitaplarıdır
partimden koparmağa yeltendiler beni
sökmedi
yıkılan putların altında da ezilmedim
951′de bir denizde genç bir arkadaşla yürüdüm üstüne ölümün
52′de çatlak bir yürekle dört ay sırtüstü bekledim ölümü
sevdiğim kadınları deli gibi kıskandım
şu kadarcık haset etmedim Şarlo’ya bile
aldattım kadınlarımı
konuşmadım arkasından dostlarımın
içtim ama akşamcı olmadım
hep alnımın teriyle çıkardım ekmek paramı ne mutlu bana
başkasının hesabına utandım yalan söyledim
yalan söyledim başkasını üzmemek için
ama durup dururken de yalan söyledim
bindim trene uçağa otomobile
çoğunluk binemiyor
operaya gittim
çoğunluk gidemiyor adını bile duymamış operanın
çoğunluğun gittiği kimi yerlere de ben gitmedim 21′den beri
camiye kiliseye tapınağa havraya büyücüye
ama kahve falıma baktırdığım oldu
yazılarım otuz kırk dilde basılır
Türkiye’mde Türkçemle yasak
kansere yakalanmadım daha
yakalanmam da şart değil
başbakan filân olacağım yok
meraklısı da değilim bu işin
bir de harbe girmedim
sığınaklara da inmedim gece yarıları
yollara da düşmedim pike yapan uçakların altında
ama sevdalandım altmışıma yakın
sözün kısası yoldaşlar
bugün Berlin’de kederden gebermekte olsam da
insanca yaşadım diyebilirim
ve daha ne kadar yaşarım
başımdan neler geçer daha
kim bilir.
11 Eylül 1961 / Doğu Berlin

Nazım’ın yaşadığı kentteydim. Moskova’da.
Aklımda onun dizeleri…
Çantamda Zülfü Livaneli vardı: Serenad.

Yine de pencereden baktığımda Moskova’ya, Nazım vardı aklımda. Tolstoy vardı. Puşkin vardı. Dostoyevski’nin ülkesinde oluşum vardı aklımda.

Baskı rejiminin yıllarca esir aldığı insanlarında, etkileri vardı Moskova’nın. Havası soğuktu; insanı pek gülmeyen.

“…bazı ölümlerin acısı hep yeni kalıyordu.” diyordu bana Zülfü Livaneli satırlarının arasından.

Bazı ölümlerin acısı yeni kalıyordu gerçekten de. Dedemi toprağa verişimizin üçüncü gününde çıkmıştım bu yolculuğa. Tek başıma. Serenad yanımda…

Yürüyordum kızıl meydanda. Tek başıma.

İnsana, kendini bir Disney masalındaymış gibi hissettiren bu büyülü meydanda.

Tek başıma.

Çantamda Serenad.

Sanki babam sesleniyor bana Zülfü Livaneli’nin cümleleri aracılığıyla:

“Bu dünyada sana kötülük yapmak isteyen insanlar çıkacak karşına, ama unutma ki iyilik yapmak isteyenler de çıkacak. Kimi insanın yüreği karanlık, kimininki aydınlıktır. Geceyle gündüz gibi! Dünyanın kötülerle dolu olduğunu düşünüp küsme, herkesin iyi olduğunu düşünüp hayal kırıklığına uğrama!

Kendini koru kızım, insanlara karşı kendini koru!”

Şarkını Söylediğin Zaman

2012-02-23T21:47:00.002+02:00

1976 yılında doğdum.

Türkiye’nin adım adım darbeye doğru yaklaştığı o zor yıllarda.

Ağustos’un 18′inde.

Ülke karmakarışık, hava çok sıcak, annemin karnı burnundaydı.

Ben 4 yaşındayken, 12 Eylül 1980′de gece saat 03:00′de ilan edilen darbe yaşamım boyunca ilgimi çekti.

3-4 yaşlarında yaşananlar hatırlanabilir mi? Kesinlikle evet!

Bağlarbaşı’ndaki evimizin balkonundan, Haydarpaşa Limanı açıklarında günlerce yanan Independenta tankerinin gökyüzünü kızıla boyamasına bakışımızı dün gibi hatırlıyorum.

1980 öncesi ve sonrasını da belleğime kazınmış sahnelerle yaşadım henüz küçük bir kız çocuğuyken.

Balkondan baktığımda rahatça görebildiğim duvar yazılarını,
Aynı yazıların birkaç saat sonra boya ile kapatılmasını,
Üst komşumuzun kapısının önüne bırakılan bombanın apartmanımızda yarattığı korkuyu,
Apartmanı boşaltıp bahçede korku içinde bekleşmemizi,
Birkaç sokak ilerde oturan anneannemlerden eve dönerken acele etmemizi,
Geç kaldığımızda yolumuzu kesen ve babama kimlik soran yeşil elbiseli askerleri,

Hatırlıyorum!

Okuma yazma öğrenmemle birlikte kitapların dünyasına adım atınca 80 dönemi yazarlarıyla tanışmaya başladım.

80 dönemini anlatan o kadar çok kitap okudum ki…Ve hepsinden o kadar çok etkilendim ki…
Evinde kitapları olduğu için içeri alınan insanlar, üzerinde en çok düşündüğüm nokta olmuştur.

Yakılan, atılan, saklanan kitaplar…
Var oldukları için endişe yaratacak son şey: kitaplar!

Şarkını Söylediğin Zaman, İnci Aral’ın son kitabı.

Moskova’ya giderken havaalanından almıştım, bilmiyordum, 80 dönemi çevresinde geçiyormuş olaylar.

İşte bu kitaptan bana kalan altı çizili satırlar:

“Suyun siyah aynasında hiçbir şey görünmüyordu ilkin. Sonra yavaşça bir nesne beliriyor, yüzeye çıkıyordu. Bir ağacın gölgesi, herhangi bir öğleden sonrasının en güzel anı, bir söz, dal değiştiren bir kuşun kanat sesi, bir bakış ya da duruş. Yaşananlar kaybolup gitmiş gibi geliyordu insana ama öyle değildi. Daha sonra gelenler belleği yeniden biçimlediği için aynı heyecan yakalanamıyordu, geçmişte neyin nasıl olduğu unutuluyordu eninde sonunda. Geri gelen, zamanın tortusuydu.”

“Ah işte elimiz yanarak öğrendik ateşin sıcaklığını diyeceğim ama bir türlü öğrenemeyenler var. Hep olacak, her zaman olacak.”

“Ben yaşamıma karışmış tüm erkekleri, hepsini sevdim. Sevgiler yordu beni. Bir yaz yağmurunun altında gökyüzüyle yıkanan ağaçları sevdim. Kelebek kanatlarındaki benekleri. Güne açılan pencereleri. Bütün hayvanları ve en çok kedileri.”

“Aldanmış olabilirim. Doğaldır aldanışlar. Kavga içinde çılgınlıklar, yalnızlıklar, tutkular, yalanlar, kuşkular yaşarsın. Kırılırsın ve sonra bunlardan büsbütün arınamazsın, içine işler, üstüne siner. Yazgın olur geride bıraktıkların. Çok yorgunum. Böyle gitmez, götüremem.”

“Kimseye, bu düzenin hiçbir dümenine inanmıyorum artık.”

“Avlularda bir tutam ot bitirmiyorlar. Biliyorum niye böyle yaptıklarını. Şarkılar söyledik koğuşlarda, otlar yemyeşildi, diye…”

“Seni düşünüyorum ve varoluşun garip rastlantılarına minnet duyuyorum."

AZ

2012-02-23T21:44:00.001+02:00

Diyebilirsin ki, bir insanı, fotoğraflarından ve hakkındaki haberlerden ne kadar tanıyabilirsin? Haklısın belki de çok az… O zaman şöyle demeliyim: Seni az tanıyorum…Az…
Sen de fark ettin mi? Az, dediğini küçücük bir kelime. Sadece A ve Z. Sadece iki harf. Ama aralarında koca bir alfabe var. O alfabeyle yazılmış onbinlerce kelime ve yüzbinlerce cümle var.
Sana söylemek isteyip de yazamadığım sözler bile o iki harfin arasında.
Biri başlangıç, diğeri son. Ama sanki birbirleri için yaratılmışlar. Yan yana gelip de birlikte okunmak için. Aralarındaki her harfi teker teker aşıp birbirlerine kavuşmuş gibiler. Senin ve benim gibi…
Bu yüzden, belki de, az çoktan fazladır. Belki de az, hayat ve ölüm kadardır! Belki de, seni az tanıyorum demek, seni kendimden çok biliyorum demektir. Bilmesem de, öğrenmek için her şeyi yaparım demektir.
Belki de az, her şey demektir. Ve belki de benim sana söyleyebileceğim tek şeydir…

Beni derinden etkileyen bu sözlerin sahibi Hakan Günday’la yeni tanıştım. Sevdiğim bir köşe yazarının bir yazısında gördüm adını ilk kez. Denemek istedim. Vuruldum.
Kitabın sonunda ne olacak acaba? diye düşünmek bir kitapta aradığım en son özellik olduğundan, Hakan Günday’ın edebiyatına vuruldum. Ne anlatıldığından daha çok nasıl anlatıldığı önemli benim için. İşte ben bu kitabın “Nasıl?”ına vuruldum.
Kitabın sonlarına doğru karşıma çıkan OĞUZ ATAY hiç beklemediğim bir sürprizdi. Hem de en güzelinden.
Birkaç gün önce, dünyadan gelmiş geçmiş bütün insanların kötü olduğunu düşünen Derda, bir anlığına da olsa, herkesin iyi olabileceği ihtimaline inanıyordu. Her insan ve oğlunun, Oğuz Atay’ı sevmiş olabileceğinin hayalini kuruyordu. Çünkü Derda’ya göre Oğuz Atay, iyi olan her şeydi. İyiliğe ilişkin her şey.
Oğuz Atay hakkında çok yazılar yazıldı; çok şey söylendi. Ben de yazdım, ona tutkun olduğumu her fırsatta yazdım, söyledim. Ve tabi, dünyayı benim gibi gören herkesi sevdim.
Elimde tuttuğum bu özgün kitap satırlarının arasından şöyle diyordu “Tutunamayanlar” için:
Öyle bir kitap ki, sayesinde, milyonlarca insan hayatının anlamına kavuştu!”
Peki ya hayatının anlamını bulamayanlar?
Onlar da, göğüslerinde bir et parçasıla canlı canlı çürüyecekler. Ve buna da, yaşamak demeye devam edecekler!”
Son sayfalara doğru Oğuz Atay’la karşılaşacağımı hiç tahmin etmeden AZ’ı okurken Hakan Günday’ın diğer kitaplarının siparişini çoktan vermiştim. Oğuz Atay’la örülmüş son sayfalar keyfime keyif kattı.
Ben bu hikayeyi çok sevdim.
AZ’ı ÇOK buldum. Hem de ÇOK.
Herkesin bir hikayesi yok muydu? Başlayıp da bitiremediği…
İçine atmak diye bir şey varken, anlatmaya ne gerek vardı?
İçime atmadım, yazdım.
Sizler de AZ’ı okuyup ÇOĞALIN diye.

Hayat, Sokaklar, Edebiyat

2012-02-23T21:43:00.001+02:00

İstanbul sokaklarında başladığım “Manzaradan Parçalar”ı Varşova sokaklarında tamamladım. Oğlumdan ayrı, bambaşka şehirlerde olmak zorunda olduğum günlerde benim için yapılacak en iyi şey: şehri solumak ve okumak…

“İstanbul”u yazıp bitirdikten sonra anlatmak istediklerinin büyük çoğunluğunu henüz anlatmadığını farkeden Orhan Pamuk “Manzaradan Parçalar”ı yazmaya başlamış.
Hayat, aile, İstanbul, kitaplar, sanat, siyaset…
Hepsine dair duygu ve düşünceler var kitapta. Çok sevdim.
İşte bu kitaptan bana kalan altı çizili cümleler:
“Hayatta hep ve yalnızca istediğini yapmış, istediği işten başka hiçbir şeyle uğraşmamış nadir mutlu insanlardan biriyim.” (Sf.12)
“Her erkeğin ölümü babasının ölümüyle başlar.” (Sf.20)
“Unutmanın insanı mutlu ve özgür kılacağını eskiden de hisseder, filmlerde bir kazadan sonra hafızalarını kaybedip, eski hayatlarına geri dönmek için geçmişlerini hatırlamaya çalışan, bu yüzden acı çeken insanları anlamazdım. Yeni bir hayat, her zaman daha güzel bir manzaradır.” (Sf.103)
“Şehirlerin ruhu var mıdır?…İstanbul, bana kalabalık içinde bir yalnızlık olduğunu hatırlatır hep. Bitip tükenmeyen bir uğultunun içinde, yorgun insan sesleri ve nefesleri hissederim.” (Sf.145)
“Roman sanatının bütün görkemiyle devam etmesini sağlayan şeyin, başkalarını, bizim gibi olmayan insanları anlama isteği olduğuna inanıyorum. Bu, insanların kendilerini başkalarının yerine koyma arzusuyla da ilgili, bu başkası Osmanlı padişahı kadar yabancı da olsa! Yazar, bu diğer kişiyi anlamak ister. Bu, dünyayı bir çerçeve içine yerleştirme işleminin başlangıcıdır. Ve birbirimizi anlamamızın çok ilginç olduğu düşüncesinin de çıkış noktasıdır.” (Sf.332)
“Benim için mutluluk bir yandan kalabalık bir ailenin gürültüsünü işitip güvenini ve şefkatini hissederken, insanın aynı zamanda yalnız kalıp kağıtla, kalemle, boyayla fırçayla kendine yeni bir dünya yaratmak için sabırsızlık, hatta öfke duyması demektir.” (Sf.334)

Seni Çok Sevebilirim...Ancak...

2012-02-23T16:51:00.002+02:00

Dizelerinin arasında kendimizi buluyorsak severiz o şiiri. Sayfalarının arasında kendimizi okuyorsak başucu kitabımız olur o kitap. Alıntı yaptığımız bir cümle, bizi derinden etkileyen birkaç kelime… O an kafamızdan geçenleri, bizi o zaman diliminde meşgul eden ayrıntıları bizim yerimize seslendirdiği için değerlidir.
Cam Kırıkları, Erdal Öz’e 2001 Sedat Simavi Edebiyat Ödülü’nü kazandıran kitabın adı. Bir öykü kitabı. 1998 Temmuz’unda, Bodrum, Gölköy’de yazdığı SEVGİLİ ACI adlı öyküyü o kadar çok sevdim ki, öykü bittikten sonra bir müddet başka bir şey düşünemez, hissedemez oldum. Birkaç damla yaş vardı gözlerimde. O kadar derinden yaşadım ki yazılanları, öykünün gücünü bir defa daha kavradım. Bir öykü, birkaç sayfadan oluşan kısacık kurgusu ile, bir roman okumuşsunuz gibi etkileyebilir sizi. İyi bi öykü, söylenmeyenleri, yazılmayanları yüreğinizde canlandırma gücüne sahiptir. Her şeyi kelimeye dökmek gerekmez. Kalp gözümüz herşeyi görür; o satırlarda yazılmayan geçmişi ve geleceği bile.
Bu öyküden alıntı yapmak istemiyorum. Bazı bölümlerini aynen yazmak istiyorum:

SEVGİLİ ACI

“Bir gün önce okulun bahçesinde tanıştığım Diş Hekimliği Fakültesi’nde okuyan topluca, kısa kumral saçlı kızla kantinde buluştuğumuz gün, yanımda Çehov’un öykü kitaplarından biri vardı. Son günlerde sürekli Çehov okuyor, okuduğum öykülerin büyüsüyle dolaşıyordum. Özellikle de bu yanımdan ayırmadığım kitaptaki öykülerden biri allak bullak etmişti beni. Adı Acı‘ydı.
Bir yaşlı arabacının öyküsü.
Çaylarımızı içerken, sorularımla onu istediğim alanlara çekiyor, onu tanımaya çalışıyordum. Seveceğim kız elbette güzel olmalıydı. En azından ben onu güzel bulmalıydım. Ama güzelliğin ötesinde başka bir şeyler de bulmalıydım. Şaşırtmalıydı beni, tanıdığım güzel kızlardan çok başka bir şeyler, çok güzel bir şeyler bulmalıydım.
…
Giderek Çehov gibi yalınlaştım, sonunda sözü, bilerek, isteyerek Çehov’a getirdim. Duymuştu adını, ama hiçbir öyküsünü okumamıştı. Önce, öyküyü anlatmak geldi içimden. Başladım anlatmaya, ama olmuyordu, anlatmakla olmuyordu, öykünün bütün büyüsü uçup gidiyordu. Büyü öykünün konusunda değil, Çehov’un anlatımındaydı çünkü.
“Okumak gerek,” dedim. “Anlatarak olmuyor. İster misin? Okuyayım mı?”
“Aa, çok sevinirim,” dedi.
Çantamdan beyaz kapaklı kitabı sevinerek çıkardım, köşesini kıvırıp belirlediğim sayfayı açtım. Arkasına dayanmıştı. İki kolunu irice göğüslerinin altında kavuşturmuştu. Masaya sokulup ona yaklaştım. Bir iki öksürüp boğazımı açtım. Acı adlı öyküyü okumayı denedim.
Öyle bir öyküydü ki, sesimle ona bir şey katmam gerekmiyordu. Tam tersine, sesimi olabildiğince sıradanlaştırarak, sesimi öykünün kendi yalın sesine yakınlaştırmaya çalışarak okumaya başladım:
Akşam karanlığı. Sulu, iri kar taneleri, daha yeni yakılmış sokak fenerlerinin çevresinde uçuşuyor, ince, yumuşak bir alçı tabakası gibi damları, atların sırtlarını, omuzlarını, başlıklarını örtüyor. Arabacı Iona, bir hayalet gibi bembeyaz. Canlı bir beden, ne kadar büzülebilirse o kadar büzülmüş, hiç kımıldamadan yerinde oturuyor…
Ben okurken o, Haliç’teki kıpırtılarla ilgileniyordu. Sonra elleriyle oynadığını, uzun tırnaklarının uçlarıyla tırnak etlerini yediğini gördüm. Ara sıra da salondaki masalarda dolaştırıyordu bakışlarını.
Iona ile beygiri, nicedir kımıldamıyorlar. (…) Hala siftah etmediler. İşte kentin üzerine akşam karanlığı çöküyor. (…) Iona, birden bire,
“Arabacı, Viborg’a çek!” diye bir ses işitiyor.
Şaşırıyor arabacı.
“Viborg’a!” diye yineliyor subay. “Uyuyor musun? Duydun mu? Viborg’a!”
Iona, tamam der gibi dizginleri çekiyor. Bu çekişle, atın dizginlerindeki, sırtındaki karlar, alçı parçaları gibi düşüyor. (…)
Iona bir ara dönüp müşterine bakar. Bir şey söylemek istediği bellidir. Ama boğazından kısık seslerden başka ses çıkmaz.
“Ne var?” diye sorar subay.
Iona, gülümsüyormuş gibi ağzını çarpıtır, ıkınır, sıkılır; sonunda:
“Benim de beyefendi,” der, “bu hafta oğlum öldü.”
“Hımmm, neden öldü?”
“Kimbilir,” der, “sanırım hummadan…Hastanede üç gün yattı, öldü. Tanrı’nın işi işte…”
Karanlıklar içinden,
“Önüne baksana be herif!”, “Ne o, kör müsün yoksa köpoğlu köpek!” sesleri duyulur.
“Hadi sür, sür!” der subay. “Bu gidişle sabaha kadar varamayacağız Viborg’a. Atı biraz kamçılasana!”
Hayır, okuduğum öyküyü izleyemiyordu. Sıkıldığını anlayınca, öyküye kıyamadım, hiç olmadık bir yerinde okumayı kestim, okuyor gibi yaparak kendimce bir şeyler uydurdum, kısaltıp bitiriverdim. Öykünün bittiğine sevindiğini gördüm.”
Öyküye, böyle böyle birkaç karakter daha girer.
Arabacı, oğlunun ölümünün kendinde yarattığı duyguları birisine anlatmak, içindekileri dökmek için bekler.
Öykücümüz de, kendisini anlayacak bir kadını bulmayı bekler.
Kimse arabacının duygularını önemsemez.
Öykücümüz aradığı kadını bir türlü bulamaz. Başladığı her ilişkide “Seni çok sevebilirim,” der, hep bir umutla. Karşısındakini Çehov’un öyküsü ile sınar. Ama çok sevebileceği o kadına uzun süre rastlayamaz.
Bir gün bir kadın çıkar karşısına. Çehov’un kitabını korka korka çıkarır çantasından öykücü.
Kadın ilgiyle dinler onu. Masaya dirseklerini koyup, o güzel yüzünü avuçlarının içine alarak dinler.
Öykünün bu kısmında, oğlunun ölümünü kimsenin umursamadığını gören arabacı, karşısına beygirini almış, ona dökmektedir içini. Beygir yalanır, dinler gibidir onu, sahibinin ellerine doğru solur.
Ioana dalar, ona her şeyi anlatır.
Öykü bittiğinde, kadının güzel gözleri yaş içindedir.
Sevgili Erdal Öz, şu sözlerle bitirir bu muhteşem öyküsünü:
“Onu o anda da, daha sonra da çok sevdim.”
Bu öyküye çok yakın buluyorum kendimi. Duyarsız, duvar gibi, taş kalpli insanları asla ama asla sevemeyeceğimi biliyorum. Kalbime giden yol kitaplardan geçiyor.….

Kafka'dan

2012-02-23T16:50:00.003+02:00

“Düz bir yolda yürüyor olsaydın,
tüm ilerleme isteğine rağmen hala gerisin geriye gitseydin,
o zaman bu çaresiz bir durum olurdu;
ama sen dik,
senin aşağıdan gördüğün gibi dik bir yamacı tırmandığına göre, adımlarının geriye doğru kayması,
bulunduğun yerin durumundan ileri gelebilir,
o zaman da umutsuzluğa kapılmana gerek yoktur.”

Sonuncu

2012-02-23T16:49:00.002+02:00

Uzun zaman olmuş yazı yazmayalı. Okumaya hiç ara vermedim ama yazı konusunda zaman zaman çan eğrisine göre hareket ediyorum.
Zaten herşey bir çan eğrisi değil midir hayatta? Bir hızla başlar tüm heyecanlar. Yükselir, yükselir… Doruk noktasına ulaştığı bir an vardır yaşamdaki herşeyin. Doygunluğa eriştiği. Sonra inişe geçer çan eğrisi. Bir gün gelir sıfır noktası ile birleşir. Ama başlangıç noktasında değilsinizdir artık. Yol alınmıştır. Hafızalar asla silinemez. Hep bir izi kalır geçmişteki doruk noktalarının.
Hayır, hayır. Yazı konusunda sıfır noktasına erişmedim. Erişmeyeceğim. İstikrarı severim. Kendime verdiğim sözleri hep tuttum, yine tutacağım. Uzun zamandır yazı yazmamamın en önemli sebebi şu günlerde bir tıp kitabı çevirisi yapıyor olmam. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’nde okurken, kitaplarımızı basan ve yayınlayan yayınevinden bir kitap yayınlamak en büyük hayellerimden biriydi. Biraz tesadüf, biraz da kendi çabamla en ünlü tıp kitabevlerinden biri olan Nobel Tıp ile anlaşmayı başardım. Cell and Molecular Biology (Hücre ve Moleküler Biyoloji) isimli bir kitabın çevirisini yapıyorum şimdilerde.
Bana hep sorarlar bütün bunlara nasıl vakit bulduğumu? Kitap, yazılar, öyküler, çeviriler… Hiçbirini para kazanmak için yapmıyorum. Zaten sevdiğim bir işte tüm gün boyunca çalışıyorum. Amacım para kazanmak olmadı hiçbir zaman. Öyleyse neden yoruyorum kendimi öyle değil mi? Herkes erkenden uyurken ya da televizyon izlerken ben yazıp çiziyorum. Bilmiyorum. Galiba ben böyle mutluyum. Bunun tek açıklaması bu. Gündüz işteyim. Akşam eve gelince zamanım ailemin oluyor. El ayak çekilince, ben kendimle kalınca başlıyorum üretmeye. Bu benim varolma nedenim. Ve inanın bana istikrarlı ve düzenli bir çalışma ile hayatta herşey ama herşey elde edilebilir. Günde sadece birkaç sayfa düzenli çeviri yapmak, bana eski bir hayalimi gerçekleştirme fırsatı verecek. Bu kış tıp fakültelerinde, çevirisini benim yaptığım kitap okutulacak.
Söyler misiniz, bir kitaba ismini kazımanın vereceği haz herhangi bir miktar para ile ölçülebilir mi hiç?
Gelelim okumalarıma… Yazı yazmayalı uzun zaman olmuş ama okumaya ara vermem imkansız.
Hani daha önce de yazmıştım, okunan her kitap iz bırakır insanda diye.
İşte SONUNCU adlı kitap da, bana 2010 yılının Bodrum – Yalıkavak günlerini hatırlatacak kitap oldu bile şimdiden. PEYGAMBERİN SON BEŞ GÜNÜ‘nden sonra Tahsin Yücel okumaya devam edeceğimi biliyordum.
Sonuncu, Tahsin Yücel’in sonuncu kitabı.
Peygamberin Son Beş Günü kadar olmasa da yine de hem kurgusu hem de verdiği edebi haz olarak yine çok güzel bir kitaptı. İstanbul’un köklü bir ailesinden gelen Selami Bey’in hayatını adadığı tek kitabın yazılış öyküsü bu kitap. Hiç kimsenin başından sonuna okumaya cesaret edemediği, bir ömrün uğruna adandığı binlerce sayfalık bir tek kitap.
Bu kez hemen hemen tüm yazılarımda olduğu gibi “İşte bu kitaptan bana kalan altı çizili cümleler” yazamıyorum. Çünkü geriye dönüp baktığımda, bu kitapta tek bir cümlenin bile altını çizmediğimi farkettim. Çünkü bu kitap, geriye dönüp dönüp alıntılar yapılacak bir kitap olmaktan öte. Daha çok konusu ön planda.
77 yaşında, hala kalıcı eserler bırakmaya çalışan bir ustanın yazdıkları bence okunmalı.
Umarım ben de, bu dünyadan gittikten sonra arkamda kalacak kitaplara yenilerini eklemeye devam edeceğim.

Peygamberin Son Beş Günü

2012-02-23T16:47:00.004+02:00

Tahsin Yücel’in 1993 Orhan Kemal Roman Armağanı’nı aldığı Peygamberin Son Beş Günü isimli kitabını büyük bir keyifle okudum. Doğru ve güzel Türkçe kullanılarak yazılmış gerçek edebi metinleri okuyunca, hem farkı iyi farkeder hem de bir daha asla kötü edebiyat okuyamaz hale geliyorsunuz.
Peygamberin Son Beş Günü’nün dinle hiç ama hiç ilgisi yok. Aksine, devrimci bir ozanın takma adı ‘Peygamber’. Yaşamı boyunca devrim hayali ile yaşayan ama hüsrana uğrayan bir adamın.
“Anladım,” diyor Peygamber kitabın bir yerinde, “Anladım, anladım: bu yıkılası düzende mantık diye bir şey yok.”
“…ilkel insanların geleceklerini cenette, sıradan insanların çocuklarında, gelişmiş insanların kendi ellerinde, dünyanın en gelişmiş insanlarınınsa yeni bir düzende gördükleri ve bu yeni düzeni pek güzel buldukları varsayımından yola çıkarak, bir zamanlar bugün yarın Mesih’in yeryüzüne ineceğini söyleyen inanmışlar gibi, proleterya diktatoryasının bugün olmazsa yarın, yarın olmazsa öbür gün kurulacağını muştulamaya başladı.”
“Bilinmeyeni göğüslemesini de bilmek gerek.” diyen Peygamber’in cesaretini ve hayatını adadığı şey uğruna ölüme gidişini okumanızı tavsiye ederim.

Angelocoma'nın Duvarları

2012-02-23T16:47:00.003+02:00

Balkonuna koyduğu şişme havuzunda sere serpe uzanırken selülitli bacaklarını sergilemekten, bu da yetmezmiş gibi böyle bir fotoğrafı facebook gibi bir kalabalık içinde paylaşmaktan çekinmeyen bazı kadınlara inat, bu sanal gücü, sevdiğim her şeye ulaşmak için kullanmaya devam edeceğim.
Facebook olmasaydı, Cemil Kavukçu’yla nasıl tanışabilirdim?
Notos Edebiyat Atölyesi’ndeki 10 haftadan sonra Semih Gümüş aracılığı ile Cemil Kavukçu’ya ulaştım. Dolayısıyla bu kişinin gerçek(!) Cemil Kavukçu olduğundan adım gibi emindim. “Tanıdığım bütün dedeler öksürürdü, ama benim dedeminki hiçbirine benzemezdi; çünkü o öksürmez ya da öksüremez, ‘Öhhaa,’ diye gırtlaktan bir ses çıkarırdı.” cümlesi ile başlayan Aslangöz isimli öyküsüyle tanımıştım onu. Angelacoma’nın Duvarları’nı okurken ve onu daha da çok severken bir mesaj gönderiverdim bu sanal gücü kullanarak. Aynı gün içinde yanıt geldi. Sevimcimi anlatmama gerek var mı?
Ne kadar yoksunduk bilgiden, iletişimden…Eskiden…Okuyup sevdiğim bir yazarın fotoğrafı bile olmazdı kitabın arka kapağında. Merak ederdim, o satırları yazan kişinin nasıl biri olduğunu? Neleri sevdiğini? Çünkü eskiden de öyküler ve yazarlar ve kitaplar, sadece kelimelerden öte bir tutku oldu benim için.
Gelen cevaba karşılık ben daha bir coşkuyla yazdım Cemil Kavukçu’ya…Sonra yine o, sonra yine ben.
Bizim gibilerin, bir “ada”da yaşadığına inandığını yazmış. Nasıl hoşuma gitti.
Evet, evet. Harika bir düşünce biçimi.
Biz bir avuç insan…Bir adada yaşıyoruz.
Bizi biz anlarız, biliriz ancak.
Angelacoma’nın Duvarları’nı okuduğumu yazdım ona. Yorumlarımı bekliyordu, sonra şehir dışına gitmiş. Bu kez mesaj yazmak yerine, buradan yazmak ve ona sürpriz yapmak istedim.
Sevgili Cemil Kavukçu. Sizi tanıdığım için çok mutluyum.
Angelacoma’nın Duvarları çok güzeldi. Duygusaldı. İnegöl’de geçen çocukluk ve ilk gençliğinizin cümleleri içime işledi. O duvarların içinden çıkıp, hayallerin peşinden gitmek gerektiğini hatırlattı.
İşte bu kitaptan bana kalan cümleler:
“Bazen, içinde bulunduğum ruh durumuna uygun bir kitap okumak isterim. Başucu yazarlarımın yeni yapıtları, merak ettiğim, ama henüz okuma fırsatı bulamadığım genç kuşaktan birinin romanı değildir beni çeken. Kitaplığımın önünde dikilip rafları gözden geçirirken, çok özlediğim bir yere gidecekmişim de yolculuk hazırlıklarına başlıyormuşum gibi heyecan duyarım. Yeniden Tutunamayanlar’a ya da Ecinniler’e başlayabilirim.”
“Yağmur bir ninni gibi yağarken, okuduğum kitaptaki serüvenlerin içinde kahramanlardan birinin yerine geçerek kaybolurum. Huzur ve mutluluğun benim için ne ifade ettiği sorulduğunda ilk aklıma gelen resim budur. İçime kapanıp kendimle baş başa kalmayı kışkırtan bir dekordur aynı zamanda. Bunun, tanımlayamadığım kendine özgü bir kokusu vardır.
“…duvarların dışına çıkmaktan korkuyordum.”
Sırada “Perişanız Gecenin Karanlığında” isimli öykü var…
Şimdilik adı beni cezbediyor…Eminim içi de kalbimden vuracak beni.

227 Sayfa

2012-02-23T16:46:00.002+02:00

Uzun zaman oldu yazı yazmayalı. Okumaya ara vermeden geçirdiğim bu yoğun dönemden bana kalan hoş bir duygu var: “Bir hareketlilik olmadığında, bir süre durduğumda, ‘Korsanlara yakışmaz uzun süre bir yerde durmak,’ deyip hemen bir yere gidiyorum.” Metin Yeğin özetlemiş duygularımı, Dünyanın Sokakları isimli kitabında.
Hareketsiz ve durgun görünenler yanıltmasın sizi. Fırtına öncesi sessizliktir aslında hepsi.
Nisan 2010′da raflarda görünen ve benim de bir ay sonra keşfedip bir çırpıda okuduğum kitaplardan biri çok sevdiğim Murathan Mungan’a ait.
227 Sayfa.
Elli Parça‘yı okumuş muydunuz? 2005 yılı için hazırlanmış özel bir baskıydı. Sonraki yıllarda yeniden baskısı yapılmayacağı için özeldi. Bu seferki 227 sayfa tuttu, bir dahaki belki 189 sayfa olur, cümleri ile biten 227 Sayfa’dan da benzer bir tat aldım.
Borges kitaplığından gramer çiğliklerine, ölümün mitleştirici gücünden kesişen ‘ben’lere kadar çok çeşitli konuda kısa fikirlerini yazdığı güzel bir derleme kitabı olmuş.
Bu kitaptan bana kalan altı çizili cümlelere gelince…
Bazen suskunluğumuzla daha çok konuşuruz. (Sayfa 77)
Sofokles: “Tanrılar, eylemde bulunmayan kişiye yardım etmezler.” (Sayfa 133)
Sonuna dek gidiyormuşsunuz gibi yaptığınızda arada kalıp son derece dengesiz ve kaçık görünüyorsunuz. Hemen herkes sonuna dek gitmenin kaçıklık olduğunu düşünür, ama gerçek bu değildir. Eğer tüm korkularınızı kucaklar, her şeyi göğüslemeyi göze alırsanız gidebileceğiniz yere kadar gider ve kendinizi daha gerçek kılarsınız, kahkahalarınız da size eşlik eder. (Sayfa 172)
Bazı kitapları okumak sizi özgürleştirir. Bazı yazarların böyle bir gücü vardır. Size kazandırdıkları bu özgürlük, sizi yazacağınız kitaplar konusunda özgürleştirir. Bazı kitapları serbest kalmak için, bazı kitapları ise ancak serbest kaldığınızda yazabilirsiniz. (Sayfa 50)

Kırk Yılda Bir Gibisin

2012-02-23T16:44:00.007+02:00

Ölümüne kadar,

Sana olan aşkımı bir sır gibi saklayıp,

Bu aşka o derin merhametinle bağlandığın için sana minnettarım.

Çok yalnızım ve seni çok özlüyorum…

Sen benim için kırk yılda bir gibisin;

öyle eksik, öyle hazin, öyle paramparça…

Birbirimize Söyleyemediğimiz Onca Şey

2012-02-23T16:44:00.002+02:00

Marc Levy’nin iki kitabını okumuştum daha önce. Kolay okunabilen, “Filmi yapılsa güzel olurdu.” dedirten türden kitapları var. Zihin boşaltmak için ideal. İçlerinde edebiyat ya da felsefe aramanın doğru olmayacağı, popüler edebiyat sınıfına girebilecek kitaplar.
Keşke Gerçek Olsa ve Sizi Tekrar Görmek isimli kitaplarda da bu kitaptakine benzer bir tema vardı: Yaşamla ölüm arasındaki sıkışmışlık içinde pişmanlıkların telafi edilmesi…
Bu yüzyılın insanları derin bir yalnızlık içindeler gerçekten de. Bilinçaltına bu tür mesajlar verilmeye çalışılıyor sürekli. Profesyonel olunmasını gerekli kılan hayatlar, derin pişmanlıklar yaratıyor çoğu insanda.
Birbirimize Söyleyemediğimiz Onca Şey bana yeni bir şey söylemedi. Yeni bir pencereden bakmamı sağlamadı. Farkındalık yaratmadı. Sadece, ilk kez gittiğim Kopenhag’daki bu otel odasının pencere kenarında, satırlarında gezinirken bana keyif verdi.
Evleneceği gün babasını toprağa vermek zorunda kalan Julia’nın hikayesinde farklı olan, ölen babasının birkaç günlüğüne yaşama geri dönmesiydi. Söylenmemiş olanları söylemek, halledilmemiş sorunları halletmek için.
Çevreme bakınca bir çok insanın benzer hayatlar yaşadığını görüyorum. İçe atılmış, söylenmemiş, ifade edilmemiş tüm kırgınlıkları derinlerinde saklamaları ne kadar acı.
Kendimi çok ama çok şanslı hissediyorum. Zaman zaman ‘kırıcı ve fevri’ olarak görünmek pahasına, hiç bir duygumu kendime saklamadığım için. Bazı ilişkilerin bir daha asla eskisi gibi olmayacağını bilsem bile, halledilmesi gereken tüm konuları geç kalmadan, o an, hemen halletmeyi seçmek, seçebilmek, insanı kuş gibi hafifleten bir duygu.
Çok eski köşe yazılarımdan birkaç tanesini okudum bu gece. İnsanların, başkalarının hayatlarındaki ufak ayrıntılarla uğraşıp can sıkmaktan öteye gidememelerini eleştirdiğim yazılar yazmışım bir dönem. Ve hep şunu vurgulamışım: Yaşamda çok daha önemli konular var. Hastalıklar var, ölümler var.”
Sadece başıma kötü bir olay gelince değil, her zaman bu ve benzeri hisleri aklımdan hiç çıkarmadığım için çok şanslıyım. Bunu hayatı ve insanları sorgulama ve sürekli insan duyguları üzerine düşünme becerime bağlıyorum.
Bugün, bu gece öleceğimi bilsem, konuşmak ya da yanlış anlaşıldığım için kendimi doğru ifade etmek isteyeceğim kimse yok. Çünkü bunu asla ertelemiyorum. Konuşulması gerekenleri her zaman zamanında konuşuyorum. Karşı taraf anlasın ya da anlamasın. Ben biriktirmiyorum hiçbir şeyi. Bugün olmasa, yarın anlayacaklardır elbette beni.
İçimde kalanlar olmayacak. Sustuklarım olmayacak. Benimle iyi kötü iletişim kurabilmiş her kimse, duyması gerekeni ya da duymak istemediklerini o an duyacak.
Söyleyemediklerimi söylemek ve kendimi ifade etmek için ölüm döşeğine gelmeyi beklemeyeceğim. Beklemiyorum. Şu dakika itibariyle kuş gibi hafif olduğumu bir kere daha anladım.
İçinde seller biriktiren tüm suskunlara, daha fazla geç kalmamalarını tavsiye ederim.
İşte Birbirimize Söyleyemediğimiz Onca Şey‘den bana kalan satırlar:
“İnsanın çocuğunun nasıl bir yetişkin olduğunu görmesi, kenara çekilip yerini ona bırakması için zamana hükmetmeyi öğrenmesi gerekiyormuş.”
“Her ikimiz de kendi yolumuzdan yürümüşüz. Hayat böyle istemiş.”
“Yalnızca yaşayacakların var önünde, onlar da asla öngördüğün biçimde gelişmez. Sana söyleyebileceğim tek şey, her şeyin baş döndürücü bir hızla geçip gittiği.”

Arjantin Öyküleri

2012-02-23T16:43:00.002+02:00

Bu aralar elimde olan iki kitaptan biri Yeraltı Edebiyatı’na, öteki Jorge Luis Borges tarafından hazırlanan Fantastik Edebiyat Dizisi’ne ait.
İki tür de bana biraz yabancıydı. Uzaktı. Notos Edebiyat Atölyesi günlerimizden birinde Arjantin Edebiyatı hakkında konuşurken, uzun zamandır kitaplığımda duran “Arjantin Öyküleri”ni okuma zamanımın geldiğini anladım. Satın aldığım her kitabı hemen okuyabilmem mümkün değil. Zaten böyle bir beklentim de yok. Satın almayı, zaman zaman sayfalarını karıştırmayı seviyorum. Ama her kitabın, okunmak için sırasının ve zamanının gelmesi gerektiğine inanıyorum.
Arjantin Öyküleri’ni Kopenhag’a giderken yanıma aldım. Hoşuma gitti bir ülkeyi başka bir şehre taşımak.
Uçak yolculuğumuz sırasında okuyup bitirdiğim, 9 öyküden oluşan bu kısa ama çok vurucu kitapta en çok Leopoldo Lugones’in “Yzur” isimli öyküsünü ve elbette Julio Cortazar’ın “Ele Geçirilmiş Ev” ini sevdim.
İşte bu öykü kitabından bana kalanlar:

“Maymunlar, şu ya da bu sebeple, konuşmaktan vazgeçen insanlardı. Bu durum, ses üreten organlarının ve beyindeki konuşma merkezlerinin körelmesine yol açtı; maymun ırkının dilini anlaşılmaz bir hırıltıya dönüştürerek birbirleri arasındaki ilişkiyi zayıflattı ve sonunda yok etti, böylece ilk insan bir hayvan olup çıktı.” Yzur – Leopoldo Lugones
“…öğrenmem gerekenlerin bildiklerimden daha fazla olması beni gerçekten korkutuyor.” Her Koyun Kendi Bacağından Asılır – Adolfo Bioy Casares
“Sanırım kadınlar hiçbir şey yapmama bahanesini bu işte buldukları için örgü örüyorlar.” Ele Geçirilmiş Ev – Julio Cortazar

Cahit Koytak'tan

2012-02-23T16:42:00.007+02:00

düşlerini gece uykuda görenler
gündüzün unuturlar onları;
düşlerini gündüz kuranlara gelince,
korkulur onlardan;
kendini değiştirebilenler böyleleridir çünkü,
dünyayı değiştirebilenler böyleleridir.

Karıma Mektup

2012-02-23T16:42:00.002+02:00

11-11-1933 Nazım Hikmet
Bursa
Hapishanesi
Bir tanem!
Son mektubunda:
‘Başım sızlıyor yüreğim sersem! ‘ diyorsun.
‘Seni asarlarsa seni kaybedersem;
diyorsun;
‘yaşayamam! ‘
Yaşarsın karıcığım,
kara bir duman gibi dağılır hatıram rüzgarda; yaşarsın kalbimin kızıl saçlı bacısı
en fazla bir yıl sürer
yirminci asırlılarda
ölüm acısı.

Ölüm
bir ipte sallanan bir ölü.
Bu ölüme bir türlü
razı olmuyor gönlüm.
Fakat
emin ol ki sevgilim;
zavallı bir çingenenin
kıllı, siyah bir örümceğe benzeyen eli
geçirecekse eğer
ipi boğazıma,
mavi gözlerimde korkuyu görmek için
boşuna bakacaklar
Nazıma!
Ben,
alaca karanlığında son sabahımın
dostlarımı ve seni göreceğim,
ve yalnız
yarı kalmış bir şarkının acısını
toprağa götüreceğim…
Karım benim!
İyi yürekli
altın renkli,
gözleri baldan tatlı arım benim:
ne diye yazdım sana
istendiğini idamımın,
daha dava ilk adımında
ve bir şalgam gibi koparmıyorlar
kellesini adamın.
Haydi bunlara boş ver.
Bunlar uzak bir ihtimal.
Paran varsa eğer
bana fanila bir don al,
tuttu bacağımın siyatik ağrısı,
Ve unutma ki
daima iyi şeyler düşünmeli
bir mahpusun karısı.

Karanlığın Aynasında

2012-02-23T16:41:00.002+02:00

Yeni dönem Türk Edebiyatı yazarlarımızdan Murat Gülsoy’u ilk kitabından bu yana yakından takip ediyorum. Romanları, öykü kitapları birçok ödüle layık görülen Murat Gülsoy’la henüz tanışmadıysanız en kısa zamanda tanışmanızı tavsiye ederim.
Oysa Herkes Kendisiyle Meşgul, 1999, CAN Yayınları, öyküler.
Bu Kitabı Çalın, 2000, CAN Yayınları, öyküler. (2001 Sait Faik Hikaye Armağanı)

· Belki de Gerçekten İstiyorsun, 2000, altkitap.com, öyküler.

· Alemlerin Sürekliliği ve Diğer Hikâyeler, 2002, CAN Yayınları.

· Binbir Gece Mektupları, 2003, CAN Yayınları, öyküler.

· Bu Filmin Kötü Adamı Benim, 2004, CAN Yayınları, roman. (2004 Yunuz Nadi Roman Ödülü)

· Bu An’ı Daha Önce Yaşamıştım, 2004, CAN Yayınları, öyküler.

· Büyübozumu: Yaratıcı Yazarlık, 2004, CAN Yayınları, inceleme.

· Sevgilinin Geciken Ölümü, 2005, CAN Yayınları, roman.

· Kâbuslar, 2006, altkitap.com, öyküler.

· İstanbul’da Bir Merhamet Haftası, 2007, CAN Yayınları, roman.

· Bize Kuş Dili Öğretildi, 2008, altkitap.com, resimli-roman.

· 602. Gece Kendini Fark Eden Hikaye, 2009, CAN Yayınları, inceleme.

Mart ayında çıkan son romanı KARANLIĞIN AYNASINDA, yine birkaç gün içinde bir solukta okuduğum edebiyat ve şaşırtmaca dolu keyifli bir kitap oldu.
“Siz Çok İyi Bir Doktorsunuz!” giriş başlığı ile başlayan kitapta bir doktorun ve göğsünde bir akrep dövmesi taşıyan sevgilisinin şaşırtıcı hikayesini okuyorsunuz. Karanlığın Aynasında çok zekice yazılmış nefis bir roman.
Evet , ‘Karanlığın Aynasında’ özgün bir roman ve bir yönüyle de metakurmaca. Aynen Borges’in 602. Gece’si gibi; aynen Valasquez’ in (Las Meninas), Nedimeler tablosundaki ‘sonsuz döngü’ gibi.
“Sonsuza doğru küçülerek giden bir süreci canlandırmaya çalışıyordum: Evin maketinin içindeki evin maketinin içindeki evi yapmak zorundaydım.” (Sayfa 204).
Bu satırlardaki metakurmaca kavramı ile 602.Gece kitabı arasında önemli benzerlikler bulacaksınız.
Ve işte bu kitaptan bana kalan altı çizili cümleler:
Bir romanın içindeyiz, bunların hepsi bir oyun, bu göstermelik bir dünya, asıl dünya başka bir yerde, biz o dünyanın yansımasıyız… (Sayfa 174)
Boşlukların toplamıyım ben. Ne oldu şimdi? Ben neyim diye sordum, cevap boşluk çıktı. (Sayfa 163)
Herkesin bittiği bir nokta vardır zaten. Eğer o noktaya varmadan önce ölürsen hatıralarda olumlu bir figür olarak kalırsın; yoksa rezil olursun. Kimse seni hatırlamak bile istemez. (Sayfa 160)
Korku, bilmemektir.
Karanlığın aynasında kendimi gördüm. Her yüzey, her cisim, her şey aynaya dönüşebilir. Her birinde gördüğümüz yüz hem bize aittir hem de o aynaya. Bunlardan en ürkütücü olanı kuşkusuz karanlığın aynasındaki görüntülerdir. Karanlık, içimizdeki ışık düşmemiş gizli yerleri gösterir çünkü. Orada aklını yitirmiş birinin dolaştığını hissederiz. Aklını yitirmiş…ya da zaten asla bildiğimiz anlamda bir akla sahip olmayan ama zeki bir yaratık. İşte ben az önce korkularımı yenmiştim. BEN KORKUNUN KENDİSİYDİM ARTIK. Şu anda Ece’nin çıplak bedenini okşayan ellerin sahibinin korkusuydum ben, dışarıda bırakılmış, yalnız, sarhoş, deli. (Sayfa 157).

Derinliğine Kimse Sevgili Olamadı

2012-02-23T16:40:00.005+02:00

"Kimi sevsem, onun hep uzakta bir sevdiği vardı, unutamadığı ilk aşkı ya da onu terk edip giden sevgilisi…

Kimi derinden sevsem, o bir başkasını derinden hatırlardı.

Öylesine çok sevdim ki onları, başkalarına duydukları sevgiyi anlatmalarını sessizce, içim acıyla kanayarak dinledim.

Beni yitirmekten hiç korkmadılar;… çünkü onlara göre fazla iyiydim; bu yüzden ilk anda vazgeçilebilirdi benden.

Beni terk edenlerden tek bir isteğim olurdu. ”Ne olur, bir daha beni aramayın! Çünkü ben kolay unutamıyorum.

Çünkü ben size duyduğum o akıl dışı aşk yüzünden keder bahçemi dağıtıyorum. Çocukluğumun o güzel bahçesini.”

Böyle derdim onlara ama yine de ararlardı beni… Soluksuz ve umutsuz kaldıkları bir gece mutlaka akıllarına ben gelirdim…

O, yedek sevgili!..”

Eylül'ün Gölgesinde Bir Yazdı

2012-02-23T16:40:00.002+02:00

Ferit Edgü okuyorum.
Önce bir öykü kitabı, ardından bu ince roman.
Yalın dili, sade anlatımı ile beni büyülüyor yazdıkları.
Eylülün Gölgesinde Bir Yazdı, yalnızlığın romanı. Dostluk özleminin, iyi insan özleminin romanı.
Çakır’ın foto-biyografik öyküsünü okumaktan büyük haz aldım.
Ve bunlar da Ferit Edgü’den bana kalan altı çizili cümleler:
Yazacaktım, biliyorum, bir gün yazacaktım, tüm olanaklarımla ve olanaksızlıklarımla.
Ama yazabilmek için bunları aşmam gerekiyordu.
Aşamadım.
Aştığımı sandığımda yanılmış olduğumu gördüm.
Düşleyen bir yazardım. O sıralar. Düşleyen ve düzleyen.
Ancak düzenlediğinde yazan. Yazabilen.”

Kaza

2012-02-23T16:39:00.002+02:00

Az önce bir Ferit Edgü öyküsü okudum: KAZA
1979 Sait Faik Hikaye Armağanı’nı kazanan Bir Gemi isimli öyküden adını alan Bir Gemi isimli kitabından.
Öykülerin en güzel yanı, ne bir eksik, ne bir fazla, tam da olması gereken sayıda kelimeyle, kısa bir zaman diliminde yaşananları okuyucuya aktarabilmesi.
Bir kısa öykü, uzun bir romana bedeldir aslında.
Bir öykü okuduktan sonra, kitabı kapatıp, bir süre sindirmeyi severim yazılanları. Çünkü bu birkaç sayfa yazı bana sıkıntıyı, sevinci, aşkı, özlemi ve her insani duyguyu bir çırpıda verebilir.
Okumaya hiç ara vermemiş, yazmaya uzun yıllar önce gönül vermiş biri olarak, bana en yakın yazım türünün ne olduğunu bulmamda Türk Edebiyatı öykücülerinin çok büyük katkısı oldu.
Şair olsaydım, Behçet Necatigil ya da Ümit Yaşar Oğuzcan gibi yazmak isterdim.
Romancı olsaydım, Sevgi Soysal…
Ben kendime öyküyü uygun buldum. Yazmak istediğim türün öykü olduğunu gönül sesimle bildim.
Ferit Edgü’nün “Kaza” isimli öyküsünü de hep yaptığım gibi “Acaba sonunda ne olacak?” diye okumadım. Bunu hayatımın hiçbir kesitinde, hiç kimse, hiçbir film ya da hiçbir kitap için düşünmedim. Belki de bu yüzden, bir sürü ayrıntı yazdığı halde sonuca gitmesi önemliymiş gibi duran romanlar yazmayı istemedim. Önemli olan yolculuk sonunda varacağım yer olmadı. Sevdiğim yolculuğun kendisi, yolculuk yapma fikri oldu.
Bu öyküde, otobüs yolculuğu ile başlayıp bir uçak kazası ile sonuçlanan şaşırtıcı bir mekana tanık oldum. Söylenmemiş sözlerle, söylenmek istenilenlerin gizli bir mesaj gibi verilmesini seviyorum. Bu güzel Ferit Edgü öyküsünü mutlaka okumanızı tavsiye ediyorum.
“…insanlar başka insanlarla anlaşmakta güçlük çekiyorlar, dolaysız bir ilişki kuramıyorlar, dolayısıyla da başkalarının başına gelenler onları ilgilendirmez duruma geliyordu…yarın bizim başımıza gelen bir olay da başkalarını ilgilendirmeyecek.”
“…Orada musalla taşında kaldırılmayı bekleyen cenaze bana kendi ölümümü anımsatır: ‘O tabutun içinde sen olabilirdin şu anda. Eğer değilsen, bu bir rastlantıdır. Öyleyse bu rastlantıdan yararlanmasını bil. Borçlarını düşünme. Karının dırdırından tasalanma. Yaşamana bak.”
“…Sinirlenmek yerine bir başka yol seçtim. ‘Önünde sonunda sen de bu halkın bir çocuğusun, dedim kendi kendime. Onun felsefesini benimse. Her şey olacağı yere varır. Doğru. Her şey olacağı ya da varacağı yere varır.”

Orphee

2012-02-23T16:38:00.003+02:00

Gün bitiminde beni en fazla dinlendiren yerdeyim. Raflarda duran, kimileri çoktan sararmaya yüz tutmuş dizi dizi kitaplarımın arasında.
Nazlı Eray’ın ORPHEE’sini çekiyorum raftan. Hemen ilk sayfasına bakıyorum.
28 Ekim 1996′da Bostancı’da bir sahaftan almışım. Yeni kitaplardan çok seviyorum daha önce koklanmış ve dokunulmuş olanları. Bazen küçük notlar çıkıyor içinden, bazen de beni meraklandırdan gizli bir işaret tanımadığım birinden.
Bu kitabı satın aldığımda bir parça sararmış olmalıydı. Benim elimde geçirdiği 14 yıl da fazladan sarartmış yapraklarını.
Tam da şu anda ihtiyacım olan bir zaman dilimine götürdü beni ORPHEE…
Yirmi yaşıma geri döndüm.
Yirmi yaşımda, bu kitabın sayfalarında gezinip keyiflenirken, bir kurşunkalemle çizmişim bazı satırları.
“Yaşam, yeniden kurulamaz. Yakalanır.” Nazlı Eray bu güzel sözü Erich Von Strroheim’dan alıntılamış. Kitabın daha ilk sayfasında sizi karşılayıp düşündürsün diye.
“Dünü elinden alınmış, yarını olmayan bir insandım.
Biliyordum bunu.
Ama düşlerim olağanüstüydü.”
“Gecenin binlerce gözü vardır, bilirsiniz…”
“Hiç, bir kentin başka kente geldiğini duymamıştım.”
Ne güzel bir benzetme. 20 yaşında beni etkilemiş. Yine etkiledi!
Bazen başka kente ait bir sevgili çıkar gelir yaşadığın kente. O zaman anlarsın, bir kentin bir başka kente gelmesi ne demektir belki de.
Aradan geçen 14 yılda bu kitaba dair ayrıntıları unutmuşumdur çoktan. Bir parçasını bende bıraktığı için onu sevmiş olduğum duygusu kalmıştır yalnızca.
Benim yaptığım gibi keyifli bir yolculuk yapın siz de şimdi.
Bir kitap ve bir kalem alın elinize. Bundan 14 yıl sonra yeniden sayfalarını açıp üzerinde düşünmek üzere.

Gülmeyi Bilen Yıldızların Olacak Senin

2012-02-23T16:38:00.000+02:00

Dünyanın en güzel masallarından biri olan Küçük Prens üzerine sayısız yazı yazıldı. Bir tane de ben yazayım istiyorum.
Antoine de Saint-Exupery’in muhteşem kitabı, çoğunlukla bir çocuk kitabı olarak algılansa da, aslında insana çok daha öteleri gösterebilen bir kitap.
Küçük Prens’in birkaç baskısına sahip olsam da, ben en çok 1969 baskısını seviyorum. Küçük sayfalarını açtığımda burnuma gelen eskimiş kağıt kokusu beni mest ediyor.
Hem kokluyorum, hem altını çizdiğim yerleri yeniden ve yeniden okuyorum. Keyifleniyorum.
Yeni farkediyorum, benim yazmaya çalıştığım çocuk öykülerinde sanki biraz Küçük Prens tadı var. Öykülerimi çocuklar için oldukça ağır, felsefi ve hüzünlü bulanlar belki de haklılar. Ama dedim ya, yeni keşfettim: Küçük Prens’te de biraz hüzün var.
İşte benim gözümle Küçük Prens:
“İnsanın arkadaşını unutması ne acı. Kaldı ki, arkadaşı olan kaç kişi var içimizde? Bir gün onu unutursam gözleri sayılardan başka şey görmeyen büyüklere dönerim.”
“Biliyor musun, insan üzgün olunca günbatımının tadına daha iyi varıyor.”
“Bir gezegen görmüştüm, kırmızı suratlı biri yaşıyordu orada. Bir kerecik olsun çiçek koklamamış, hiç yıldız görmemiş, hiç kimseyi sevmemiş. Sayıları toplamaktan başka bir şey yapmamış hayatında. Yine de bütün gün senin gibi ‘Önemli bir adamım ben! Ciddi bir adamım!’ der dururdu. Gururundan koltuğuna karpuz sığmazdı. Ama, adam değil mantarın biriydi.”
“Tanımlanmaz bir yer, bu gözyaşı ülkesi.”
“Çok sabırlı olmalısın…Ben seni gözucuyla süzeceğim, sen ağzını açmayacaksın. Çünkü, sözcükler bir yanlış anlama kaynağıdır.”
“Vereceğim sır çok basit: insan ancak yüreğiyle baktığı zaman doğruyu görebilir.
“İnsan susuzluktan ölecek olsa bile, bir dostu olması içini serinletiyor.”
“Anladım ki, bu gülüşü bir daha görmezsem yapamam.”
“Herkesin bir yıldızı var ama kimseninki birbirine benzemiyor. Yolcular için pusula, kimileri için ufak tefek bir ışık, bilginler için çözülmesi gereken bir sorundur yıldızlar… Onlardan birinde ben oturuyorum, ben gülüyorum diye geceleri gökyüzüne baktığında sana bütün yıldızlar gülüyormuş gibi gelecek. Gülmeyi bilen yıldızların olacak senin!
“…Bir gün üzüntün geçince (çünkü, geçmeyecek üzüntü yoktur) beni tanımış olduğuna sevineceksin. Hep dostum olarak kalacaksın. Gülmek isteyeceksin benimle birlikte. Koşup pencereyi açacaksın… Gökyüzüne gülerek baktığını gören dostların şaşacaklar. Onlara diyeceksin ki: ‘Evet, ne olmuş, yıldızlara bakarken gülerim ben!’ Seni deli sanacaklar. Başına çorap öreceğim bir güzel.”

Yaban Koyununun İzinde

2012-02-23T16:36:00.002+02:00

“…Ben de bazen bir şeyler aramaya çıkmayı arzu ederim. Ama yola çıkmak şöyle dursun, ne arayacağımı kendim de bilemem ki. Şimdi, benim babam, tüm ömrü boyunca bir şeyler aramış olan bir adamdır. Bugün bile hala arıyor. Çocukluğumdan başlayarak, babam, sürekli rüyalarıa giren beyaz koyundan söz ederdi.
Bu yüzden ben de hep yaşamın böyle bir şey olacağını düşünmüşümdür: Sürüp giden bir arayış.”
Son günlerde durmadan Haruki Murakami okuyorum. Yaban Koyununun İzinde beni etkileyen bir başka Murakami kitabı oldu. Galiba sırada “Sahilde Kafka” var.
Sürüp giden bir arayış gerçekten de yaşam. İstediklerini bulduğunu sanırken aslında yanıldığını anladığın zaman dilimlerinden oluşan bir bütün. Kim bir şeyler aramaz ki? Ya da bir başka deyişle: Herkes bir şeyler arar!
Bir “Çan Eğrisi”dir yaşam. Pik noktasından sonra hep düşüşe geçtiğin.
Belki de yuvarlak çizgilerle artıp azalan, hayır, hayır, keskin dönüş noktaları ile sert çizgiler çizerek artan ve azalan bir reel grafik.
“Karımdan ayrıldım. Bugün de işimden ayrılmayı düşünüyorum, dairem kira ve ne olacak diye kaygılanacağım eşyam da yok. Sahip olduklarıma gelince, belki bankada iki milyon yen kadar param var… Bir de kullanılmış arabam ve yaşı epey ilerlemiş bir kedim. Giysilerimin hepsi modası geçmiş şeyler, plaklarım da antika. Adımı duyurabilmiş değilim, toplum içinde güvenilirliğim yok, cinsel çekiciliğim yok, yeteneğim yok. Artık çok genç sayılmam ve her zaman sonradan pişman olacağım şeyler söylerim. Uzun sözün kısası, sizin deyiminizle söyleyeyim tümüyle sıradan, orta halli bir insanım.” diyor kitabın kahramanı.
Haruki Murakami ustalığı ile yazılmış bu kitabı ben çok sevdim.

Yeni Hayat

2012-02-23T16:34:00.008+02:00

“Neden kelimelerle düşünür de insan, görüntüler yüzünden acı çeker.”

Oysa Herkes Kendisiyle Meşgul

2012-02-23T16:34:00.002+02:00

“…sana bu satırları yazıyorum.

Bu iki zamanlılık, bu mekan aşımı yine beni büyülüyor.
Yazının yarattığı bu yanılsamanın büyülü, tuhaf, gizemli ve muhteşem bir şey olduğunu düşündüğüm, yazıdan medet umduğum, hayallere dalıp gittiğim zamanları hatırlıyorum yine. Aynı yanılsamanın tuzağına düşüyorum.
Sessizce beyaz sayfanın üzerinde beliren işaretlerin benden çıkıp sana ulaşıyor olması ve şu anda sen bunları okurken benim nerede olduğumu kestirememem(n), bu belirsizlik, bana, bizim ortak yaşam tarihimizin zorunlu bir sonucu olarak eski günleri; yazdığım her satırı hayranlıkla okuduğun, ben küçük odada çalışırken dinlediğin müzikten ruh halini saptadığım, yalnızca seni, senin ruhunu betimleyen cümleler yazdığım geceleri getiriyor aklıma.

Güldüğümüz, kendimizi sevdiğimiz geceler…”

Murat Gülsoy / Oysa Herkes Kendisiyle Meşgul

Çavdar Tarlasında Çocuklar

2012-02-23T16:30:00.006+02:00

Etrafındaki insanların çoğunun samimiyetsiz ve yapmacık olduğunu çok erken yaşta keşfetmişti Holden Caulfield.Sıkıcı sözlerden, uzatılmış konuşmalardan, can sıkıcı gülüşlerden ve yapmacık tavırlardan boğuluyordu.Uzun uzun cümlelerin ardındaki gerçek mesajı kavramada nasıl bu kadar başarılı olabiliyordu? Henüz 16 yaşındaki bir genç, ‘alt anlamlar’ ve ‘derinlik’ konusunda nasıl bu kadar şeffaf olabiliyordu? Oluyordu olmasına ama elinde hislerinden başka bir kanıtı yoktu.

Kahramanının ağzından, yalın bir dille anlatılan bu hikaye ABD’de uzun yıllar yasaklanmıştır. J.D. Salinger’in “Çavdar Tarlasında Çocuklar” adlı başyapıtını herkesin okuması gerektiğini düşünüyorum.

Bilirsiniz, doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar.
Bilirsiniz, yasaklanmış kitaplar aslında hep doğruyu anlatıyorlardır.
Bilirsiniz, insanların düşünmesini engellemek ve onları bir biçimde uyuşturmak için her şeyi yapabilirler.

Kitabın yasaklanma nedenini anlayabiliyorum. Holden’ın okuldan atılması ve yaşına göre çok derin düşünceler içinde olması anne-babaları fazlasıyla korkutabilir. Bu kitabı okuyan çocukların yoldan sapacağını düşünebilirler rahatlıkla. Ama inanın bana, düşünmek isteyecek bir çocuk, dağ başında kitapsız deftersiz bir başına bırakılsa da, bu yola girecek ve düşünecektir.

Bazılarının kaderidir, her şeyi hissetmek ve görmek…
Kendini ve hislerini ifade etmeye gelince “yanlış anlayan alıngan insan” olmak.
Bu bir kehanettir adeta.
Görünmeyeni görenin elinde, hislerinden başka neyi vardır ki?

“Görünmeyeni görmenin azabı içimizde,

Durmadan ödediğimiz…
Ne ruhumun ay ışığı,
Ne yırtıcı hayvanlarla güreşen yorgun bedenim,
İhtiyar atlar gibi kapandım içime,
Yasını tutuyorum, sonsuz bir kehanetin…” (*)

16 yaşındaki bir kalbin, karşısındakilerin duygularını, camdan bir kutuya bakarcasına görebilmesini kimse engelleyemez.

Kimisi 36 olur, kimisi 66… Şeffaflığın ve farkındalığın kıyısından bile geçemezler.
Kimisi 16’sında farkına varır; sözlerin, hareketlerin, duygu ve düşüncelerin derin anlamlarının.

Holden, böyle bir genç.

Bir çeşit “tutunamayan”.

Öfkelense bile insancıllığını kaybetmeyen, insanları seven ve özlem duyan bir “tutunamayan”.

…"Pek çok insanın hakkında konuştuğum için üzgünüm. Bildiğim tek şey; size anlattığım herkesi biraz özlüyorum…Sakın kimseye bir şey anlatmayın. Herkesi özlemeye başlıyorsunuz sonra.” (**)

Çavdar Tarlasında Çocuklar, Salinger’ın tek romanı. Ergenlik çağının içinde, yetişkin dünyanın düzenine karşı isyankar bir çocuğun, bir Noel öncesi başına gelenler… Bu sürecin bir psikiyatri kliniğinde noktalanışı. Holden Caulfield’in masumiyet arayışının iç burkucu romanı. Zaman zaman yasaklı olmuş olmasına rağmen, dünya edebiyat gündemindeki yerini hep koruyan ve mutlaka okunması gereken bir yapıt.

(*) Murathan Mungan’ın Başkalarının Gecesi adlı şiirinden alıntı yapılmıştır.
(**) J.D.Salinger, Çavdar Tarlasında Çocuklar

Bence Mavi, Bence Kare

2012-02-23T16:30:00.005+02:00

08.08.08′de adıma imzalanan kitabın adı:
Bence Mavi, Bence Kare.

“Bir iki satırla sayfayı dolduran üşengeç bir yazardan, çalışkan yazar dostuna selam ve sevgilerle.” yazmış benim için.

Oysa bu dört kelime ile (Bence-Mavi-Bence-Kare) ne güzel çözümlemiş birbirini anlamayan, dinlemeyen, aynı hedefe gittiklerini görmekten aciz insanları.

Kim olduğunu biliyorsunuz. Artık siz de onu tanıyorsunuz.

O; düşüncelerime, kimsenin bakamadığı açılardan bakabilen,
Bir iki satırla, değil bir sayfayı, bir ömrü doldurup özetleyebilen,
Öğreten, anlatan ve düşündüren yazar dostum.
Kemal Tümerkan.
“Gerçekten hiçbir şeyin seni üzmemesini ister misin?”
“Bilmem. Yaşamaya değmezdi sanırım o zaman. Ancak üzüntülerimi daha kısa sürelerde yenmeyi isterim.” dediği cep kitabı kısa ama düşündürücü sorgulamalarla dolu.
Keyfine doyum olmayan uzun yazışmalarımızın birinde ben de onun tekniğini kullanarak böyle bir iki cümlecik yazmıştım ona:
“Bugün bir yol ayrımındayım.”
“Peki hangisini seçeceksin?”
“On yıl sonra bana, keşke diğerini seçseydim, dedirtmeyecek olanı.”
Bunun üzerine, boynuzun kulağı geçtiğini söylemişti gülümseyerek…
Bir insanı alnından öpmenin, aslında insanın kendi kendine ‘paye’ vermesi demek olduğunu yazmıştı bana.
Ne farklı bir bakış açısı!

Ne özel bir düşünce tarzı!

Hiç aklınıza gelmemişti bu değil mi “Gel bakayım buraya, alnından öpeceğim seni!” derken.
Bir insanı alnından öpmenin, takdir etme ve gurur duymayı simgelediğini biliyordu. Ama hemen ardından şu soruyu soruyordu bana ve kendine:
“İnsan ‘takdir etme’ yetkisini neye göre alır ki?”
Karaladığım kelimeler hoşuna gidince sadece ‘gurur duyma’ kısmına odaklanarak beni alnımdam öpmeyi de ihmal etmemişti.

Sevgili Yazar Dostum,
Sizinle daha uzun yıllar boyunca aynı kareye bakabilmeyi,

Hem kareyi, hem de maviyi aynı anda görebilmeyi diliyorum.

Sevdiğim İkinci Kadınsın Sen

2012-02-23T13:02:00.003+02:00

Yine bir öğle tatilinde soluğu kitapçıda aldım.
Bakındım raflara, dokundum en sevdiğim saman kağıtlarına. Kokladım iki sayfanın arasına denk gelen yeri. İçime çektim.
Bir kitap ilgimi çekti.
Çevirdim arka sayfasını.
Bu şiir vurdu beni kalbimden; kaçırmadım aldım onu yanıma hemen.

Sevdiğim İkinci Kadınsın Sen
İlkini sevmeye mecburdum
Çok iyiliği oldu bana
Ve hayatımda hiçbir mecburiyeti onun kadar sevmedim
Sevdiğim ikinci kadınsın sen
İlkinin yerini alman mümkün değil
O öğretti bana sevmeyi
O öğretmese sevemezdim seni bile
İnan o tuttuğu için ellerimden
Yürümeyi öğrendim, koşabildim sana
Onun gözlerine benzediği için gözlerin
Alamadım gözlerimi senden
Sana aşığım, seni seviyorum
Sevdiğim ikinci kadınsın sen
Hayatım boyunca omzumda taşıyorum onu
Ve sen her sabahımdasın
Kıskanma
Alfabede bile senin adının baş harfi ondan sonra gelir
Kalbim şimdi senin
Onun kadar sev beni yeter
O doğurdu, sen öldürme

İnci Aral'dan...

2012-02-23T13:01:00.001+02:00

“…senden isteyen, seni kısıtlayan, seni yerinde durmaya zorlayan bir dünyayla savaşıyorsun. Kendini hem gerçek kılmak hem o gerçekliği yerle bir etmek için uğraşıyorsun. Ben anlıyorum…”
“Zamanın önemli olmadığı bir zamansızlığın başındayız seninle. Bir an sessiz ve kımıldamadan oturuyoruz. Nicedir kapalı kaldığım bir evin gölgelerini bırakıp yeniden dünyaya açılıyormuş gibi duyuyorum kendimi. Kesinliği, düzeni, alışkanlıklarımı, kendimi kötülüklerden, aldanışlardan koruduğum inancını yersiz buluyorum. Anlamı, anlamsızlığı ve sınırları belirsiz, cam gibi kırılabilir bir süresizlikte her şeye, her an yeniden başlanabilir, diye düşünüyorum.”

“Bir gün biter, dedi kadın, her şey biter. Ölüm girer araya, kar, kış girer, yaz girer, bahar girer, yeni çiçekler gelir, mevsim döner. Acı biter, can biter. Her şey yenilenir, içimizle bir değişir. Öylece kalmaz, başkası oluruz.”

Sevginin Eşsiz Kışı, İnci Aral

Nazım'dan...

2012-02-23T13:00:00.001+02:00

Söylediklerimden çok sustuklarımda saklıyım.
Ve gizlediklerimde gizliyim..
Beni anlamak için;
Konuştuklarımdan çok
Sustuklarıma kulak verin…
Aklım sukütu sever benim…
Çünkü çok ağır ödeştik biz hayatla..
Ben sonu olmayan çok yollardan geçtim..
Üç Noktalar Koymaz Bana…

Serap

2012-02-23T12:59:00.003+02:00

Eserleri kırk dile çevrilen Mısırlı ünlü yazar Necip Mahfuz 1988 Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanınca El Ahram gazetesi şu başlığı atar:

Nobel, Necip Mahfuz’u Kazandı!

Necip Mahfuz’u eski bir dostum tavsiye etmişti. İyi kitaplar okuyan, iyi okuyan bir dost. Deniz kenarında karşılaştık uzunca bir aradan sonra. Benim elimde kolluklar, kovalar. Onda meyve püreleri. Bir yandan çocuklarımızda aklımız, bir yandan ne çok özlediğimizi söylüyoruz birbirimizi. Yok böyle olmayacak, en iyisi çocukları uyuttuktan sonra buluşmak.

Gece yarısına doğru kahveye geliyor bana. Çocuklardan konuşmuyoruz bu kez. Mısırlı eşinden, şair kayınpederinden, Mısır’dan, gittiğimiz ülkelerden, hayatlarımızda akan sulardan, kitaplardan konuşuyoruz.
Laf dönüyor dolaşıyor Necip Mahfuz’a geliyor. İstanbul’a döner dönmez kitapçıya gidiyorum. Hit Kitap, Necip Mahfuz kitaplarını basmış 2010 yılında. Birkaç tane alıyorum.

SERAP’ı okuyorum.

Çok güzel.
Etkileyici.

Necip Mahfuz ömrünü geçirdiği Kahire’den, Nobel Ödülü’nü almak için bile ayrılmamış. Ne tuhaf!

SERAP, Mahfuz’un otobiyografik bir anlatımla yazdığı psikolojik bir roman. Yaşamı boyunca annesinin dizinin dibinden ayrılmayan bir adamın, kendi hayatını kurmak istediği halde bir türlü başarılı olamayışının hikayesi.
Hastalıklı anneler; hastalıklı kişilikler doğuruyorlar. Çocuklarını hayatın dışında tutarak onlara iyilik yaptıklarını sananlar var. Evlatlarını yerlerinden kımıldatmadan onların tüm ihtiyaçlarını karşılamak için hayatlarını veren kadınlar, sıra evlatların kendi yaşamlarını kurmalarına geldiğinde neden başarısız olduklarını bir türlü idrak edemiyorlar. Dönüp kendilerine, evlatlarına sorgulamayan bu hastalıklı kişilikler, çareyi etraflarına saldırıp suçlu aramakta buluyorlar. Ama boşa! Gerçek gün gibi ortada!

SERAP, etkileyici olduğu kadar hüzünlü bir kitap.

İşte bu kitaptan bana kalan altı çizili cümleler:

“Ağaçları budar, eğri büğrü dallarını kesip atarız, öyle değil mi? Peki, yaşama uygun olmayan insanları, onlara rağmen korumakta neden bu ısrar? Neden yaşamı bu insanlara dayatmak veya bu insanları yaşama dayatmak için sergilenen bunca gayret, yok hayır, yapılan yanlış! Oysa bu insanlar yeryüzünde ürkek birer yabancı gibi dolaşacak ve bazen öylesine tökezleyip korkuya kapılacaklar ki, ne yaptıklarını bilmeden en masum insanları bile ezip geçecekler.”

“Sevdiğim ve nefret ettiğim her şeyin toplamıydı annem; çünkü o benim hayatımdı. İnsanın yaşamında sevgi ve nefretten başka ne var zaten?”

“İçimizdeki merak ve hayran olma duygusunu yok eden alışkanlığa lanet olsun!”

“Kumarbazla ayyaş arasındaki fark, kumarbazın spekülasyonu seven pratik bir insan, ayyaşın ise içmeyi seven teorik bir insan olmasıdır. Kumarbaz hile yapar, kazanır veya kaybeder, oysa ayyaş ha bire hayal kurar. Kumarbaz zengin olmak istiyorsa servetini kumara yatırır ve genellikle kaybeder. Sonra da kaybını telafi edeceğini sanıp tekrar oynar, tekrar kaybeder ve bu durum adam borç içinde ölünceye kadar böylece devam eder. İşin tuhafı, kumarbazlar hep kaybeder, dolayısıyla kim kazanır bilmiyorum! Ayyaşa gelince, o zenginliği tıpkı bu şişe gibi üç piaster karşılığında önünde, kendini bekler bulur. Hayal bu, diyorsun, öyle değil mi? Olsun. Bu dünyadaki her şey bir hayal değil mi zaten?”

Leyla'nın Evi

2012-02-23T12:58:00.003+02:00

Zülfü Livaneli’yi çok severim. Müziğinden çok edebiyatına hayranım. Yayınladığı tüm kitapları, başta “Son Ada” olmak üzere keyifle okudum.
Leyla’nın Evi çok ama çok etkileyici bir kitaptır. Tiyatroya uyarlandığını duyduğum günden beri gitmek istiyordum. Bu haftasonu kısmet oldu.
Ama nasıl? Biletix’ten bilet alırken hem annemle babama hem de bize bilet aldım.
Nereden bilebilirdim?
Annemlerin gittiği oyun hafta içiydi. Bizimki pazar günü.
Ertesi gün aradım annemi heyecanla, “Nasıldı oyun? Sevdiniz mi?” demek için.
Annem ağlıyor.
“Ahh, keşke hiç görmeseydim onu, keşke hiç izlemeseydim.” diyor. Ben bir şey anlamıyorum.
Onur Bayraktar’dan bahsediyor.
Haberlerde izledim motor kazası ve ölüm haberini. Ama onun “Leyla’nın Evi”nde oynadığını bilmiyorum ki…
Annemle babamın oyunu izledikleri akşam tiyatro çıkışı kaza yaparak hayatını kaybeden Onur Bayraktar’la böylece tanışmış olduk. Çok ama çok üzülerek.

Pazar günkü oyunun iptal olup olmadığını öğrenmek için tiyatroyu aradım. İptal olmayacakmış, başka bir oyuncu görev alacakmış.
Gittik.
Hayatımın en farklı deneyimlerinden birini yaşadım Pazar gecesi.
Yönetmen Nedim Saban karşıladı seyirciyi. Elindeki metni okurken sesi titriyordu. Ağlıyordu. Hiç tanımadığınız biri için ağlayabilir misiniz? Bu o kadar kolay ki. Bu o kadar insani ki.
“Cahide Sonku annesinin öldüğü gece, onu henüz mezara bile koymadan, gözyaşlarını içine akıtmış, perdeler kapanmamış, oyun devam etmiş.” diye anlattı Nedim Saban.
“İktidarda olanlar, sorgularda ve işkencelerde bizlere öylesine acılar yaşatıyorlar ki, gözyaşlarımızı içimize akıtarak perde açıp bir de biz kendimize acı çektirmeyelim istedik.” diye devam etti.

Arkadaşlarını mezara koydukları gece perdelerini kapatmışlardı.
Pazar gecesi ise bu acı deneyim sonrasındaki ilk oyunları olacaktı.
Annemler Onur Bayraktar’ı ölümünden hemen önce izlemişlerdi, biz de ölümünden sonraki ilk oyunda bulunma talihsizliğini yaşayacaktık.
Yedek oyuncu, oyun metninin yazılı olduğu bir dosya ile çıktı sahneye. İlk sahnelerde tüm oyuncuların gözleri doldu, özellikle bayan oyuncuların hassas oluşları nedeniyle ağlayarak oynamaları kimsenin gözünden kaçmadı.
Hiç tanımadığım, hiç izlemediğim bu genç adam Leyla’nın Evi’ne damgasını vurdu.
Son sahnede…Alkışlar arasında, fotoğrafı indirildi sahneye.
Kırmızı karanfiller atılırken üzerine,
Oyuncuların hepsi,
Ve biz seyircilerin hepsi hüngür hüngür ağlıyorduk.

O, Mavi Gözlü Bir Devdi

2012-02-23T12:57:00.001+02:00

Ben bir Türk şairi Nazım Hikmet

Ben tepeden tırnağa insan

Tepeden tırnağa kavga, hasret ve ümitten ibaret

Ben hem kendimden bahseden şiirler yazmak istiyorum,

Hem bir tek insana, hem milyonlara seslenen şiirler.

Hem bir tek elmadan, hem süpürülen topraktan,

Hem zindandan dönen insan ruhundan,

Hem kitlelerin daha güzel günler için savaşından,

Hem bir tek insanın sevda kederlerinden bahseden şiirler yazmak istiyorum,

Hem ölüm korkusundan, hem ölümden korkmamaktan bahseden şiirler yazmak istiyorum.

Güzel insan Nazım Hikmet!

Yazdığın her satır tüylerimi diken diken ediyor. Her bir dizen insanı anlatıyor, aşkı ve yaşamdan istediklerin için sadece beklememeyi ama sonuna kadar mücadele etmeyi.

Kaç kişi kaldı senin gibi bizim yüzyılda?

Herkes bencil, herkes bireysel yaşamlarda kaybolur oldu.

Verdiğin savaş çok geç anlaşıldı. Belki de sadece anlaşılır gibi yapıldı. Belki de senin kıymetin hala anlaşılamadı.

NOTOS Edebiyat Atölyesi’nde şair Turgay Fişekçi’nin ağzından dinlerken Nazım’ı ve onun çetin yaşamını bir kere daha bir kere daha sevdim onu.

Biz, Çağdaş Türk Şiiri’mizi Nazım Hikmet’e borçluyuz.

O akşam şair Nazım’dan çok insan Nazım’ı konuştuk. Annesi ressam, dedesi şair Nazım. Kalabalık ve bağları kuvvetli bir ailede, hep sanatla iç içe büyüme şansı yakalamış Nazım. 13 yaşında yazdığı ilk şiiri yurtseverlikle ilgili. Çanakkale Savaşı’nda dayısını kaybeden bir çocuk başka ne yazabilirdi ki?

İstanbul işgal altında. Nazım Deniz Harp Okulu’nda… Edebiyat Öğretmeni Yahya Kemal. Ayazda nöbet tuttuğu ve sürekli Yahya Kemal’den dizeler tekrar ederek volta attığı bir gece yakalanıyor zatürreye. Bu yüzden çürüğe ayrılması…Deniz Harp Okulu’ndan.

İstanbul’dan kaçıp İnebolu’ya geliyorlar hep birlikte. Hiçbir vasıta bulamadıkları için İnebolu’dan Ankara’ya yürüyor bütün aile.

İstanbul’da bir imparatorluk batıyor; Ankara’da yeni bir devlet doğuyor.

Mustafa Kemal’le tanışıyor Ankara’da. Bolu’da öğretmenlik yapıyor bir süre.

Sovyet Devrimi’ni merak ediyor. Moskova’ya gitmek ve her yerde tanık olduğu açlığın, sefaletin ve yolculuğunun şiirni yazmak.

Acıların Gözbebekleri 1922′de yazıyor.

Rusya’da özgürlük var. Meydanlarda okunuyor şiirler. Tiyatrolar sokakta oynanıyor.

Üniversite okuyor orada ve sonra yurda dönüyor.

Coşku ile yazmaya başlıyor. Ve hiç ödün vermiyor ideallerinden, hayallerinden.

Hep daha iyi bir yaşam arzuluyor. Hem kendi, hem bütün insanlık için.

Kadiköy’de Piraye ile tanışıyor.
Güzel…Ve gerçekçi bir kadın.
Nazım’ın şiirlerini acımazsızca eleştiriyor. O zaman başlıyor Nazım’ın şiirleri değişmeye. Daha fazla aşk ve tutku içermeye.

Piraye, Nazım’la tanıştığında, eşi tarafından terkedilmiş iki çocuklu bir kadındır. Kocası onu terkedip Mısır’a gitmiş. “Mısır’daki ilk filmi çeken adam” olarak duyurmuş adını Vedat Örfi. Hz. Muhammed’in yüzünün filmlerde gösterilmesinin tabu olduğunu bile bile, Hz. Muhammed hakkında bir film çekip, kendini de başrolde Hz.Muhammed rolünde oynatmış.
Ben bunu yeni öğrendim. Gerçekten çok ilgimi çekti.
Her durumu çift taraflı düşünmek gerek. Her iki tarafı da anlamak gerek.

Piraye’nin, iki çocuğu ile terkedilmiş bir kadın olarak acınacak halde olduğu düşünülebilir. Oysa diğer tarafta arzularını gerçekleştirmek istediği için her şeyi bırakıp kaçmayı göze almış cesur bir adam da görebiliriz.

Görmeyi istersek.

Yüzyıllar sonra bile okunan bir şair olabilmeyi kaç kişi başarabilir?
Gerçek şairler, gerçek acıları çekenlerin arasından çıkmıştır.
Nazım gibi.

“Dörtnala gelip Uzak Asya’dan
Akdeniz’e bir kısrak başı gibi uzanan
Bu memleket bizim!”

Düğünün Bir Üyesi

2012-02-23T12:55:00.003+02:00

“Her şey Frankie’nin on iki yaşında olduğu o yeşil çılgın yazda oldu…”

Dilimizde “Yalnız Bir Avcıdır Yürek”, “Küskün Kahvenin Türküsü”, “Yelkovansız Saat” gibi kitaplarıyla tanınan Carson McCullers’ın “bir roman dehası” diye tanımlanmasına neden olan kitabı DÜĞÜNÜN BİR ÜYESİ, ıssız bir güney kasabasının öldürücü yazında, neredeyse üç kişi arasında ve neredeyse bir tek mutfakta geçiyor.

Yetişme çağındaki bir kızın büyüme sancıları eşliğindeki hayallerinden, varoluşun çözülmez sorunlarına genişleyerek derinleşen, benzersiz bir roman.

Carson McCullers NOTOS Edebiyat Atölyesi’nde tanıştığım yazarlardan biri. 31 yaşında felç geçirdikten sonra sol yanını bir daha hiç kıpırdatamayan yazar son derece ince şeylere değinmesini belki de yaşadığı bu zorlu günlere borçludur.

İşte bu kitaptan bana kalan altı çizili cümleler:

“Şimdiye dek gözünün önüne getirdiğin bir resim gibi değil de, yalnızca bir duygu olarak anımsadığın insanlar oldu mu hiç?”

“Yüreği karanlık ve sessizdi ilk önceleri, ama sonra yüreğinden bilinmez sözcükler çiçek açtı. Onları söze dökmek için bekledi.”

“Tümümüz nedense kıstırılmışız. Öyle ya da böyle doğmuşuz. Nedenini de bilmiyoruz. Ama yakalanmışız bir kez. Ben Berenice olarak doğmuşum, sen de Frankie olarak. John Henry de John Henry. Ve belki de genişlemek, ağlarımızdan kurtulmak istiyoruz ama ne yapsak ne etsek, yine de yakalanmışız bir kez. Ben benim, sen sensin, o da o. Her birimiz ayrı ayrı tek başımıza yakalanmışız.”

“Zamanla her şey düzelir.”

“Her şey bitti sanıyorsun…Ama bu yalnızca ne kadar az şey bildiğini gösterir.”

“Karanlık, kışın olduğu gibi, geldiğinde her zaman ani gelir.”

Göğe Bakma Durağı

2012-02-23T12:54:00.007+02:00

Uzun zaman oldu. Hatta yıllar gibi. Ama hala bilmediğim şeyler var senin hakkında. Senin de bende bilmediklerin.

İyidir. Her gün öğrenecek bir şeylerin olması. Şaşırmak, sevinmek iyidir.

Hep ileri bakmam gerektiğini söyledin bana. Bilmiyor muydum sanki? Elbette biliyordum, okuyordum, soruyordum. Yaşamım boyunca. Ama yine de yapamıyordum. Dönüp dönüp arkama bakmak gerek sanıyordum.

Gerekmediğini söyledin. Hatırlattın bana unuttuklarımı.

Elimi tuttuğun ve hep GÖĞE BAKMAMI SAĞLADIĞIN için çok seviyorum seni.

Turgut Uyar’ın çok sevdiğim bir şiir kitabının adı: GÖĞE BAKMA DURAĞI

Sadece ismi için bile alıp bir solukta okuyabileceğim bir kitap.

Bir durak olsa, biz o durakta inip sadece göğe baksak.

Günebakanlar gibi…Sadece güneşe dönsek.

GÖĞE BAKMA DURAĞI

İkimiz birden sevinebiliriz göğe bakalım
Şu kaçamak ışıklardan şu şeker kamışlarından
Bebe dişlerinden güneşlerden yanab otlarından
Durmadan harcadığım şu gözlerimi al kurtar
Şu aranıp duran korkak ellerimi tut
Bu evleri atla bu evleri de bunları da
Göğe bakalım

Falanca durağa şimdi geliriz göğe bakalım
İnecek var deriz otobüs durur ineriz
Bu karanlık böyle iyi afferin Tanrıya
Herkes uyusun iyi oluyor hoşlanıyorum
Hırsızlar polisler açlar toklar uyusun
Herkes uyusun bir seni uyutmam bir de ben uyumam
Herkes yokken biz oluruz biz uyumayalım
Nasıl olsa sarhoşuz nasıl olsa öpüşürüz sokaklarda
Beni bırak göğe bakalım

Senin bu ellerinde ne var bilmiyorum göğe bakalım
Tuttukça güçleniyorum kalabalık oluyorum
Bu senin eski zaman gözlerin yalnız gibi ağaçlar gibi
Sularım ısınsın diye bakıyorum ısınıyor
Seni aldım bu sunturlu yere getirdim
Sayısız penceren vardı bir bir kapattım
Bana dönesin diye bir bir kapattım
Şimdi otobüs gelir biner gideriz
Dönmeyeceğimiz bir yer beğen başka türlüsü güç
Bir ellerin bir ellerim yeter belleyelim yetsin
Seni aldım bana ayırdım durma kendini hatırlat
Durma kendini hatırlat
Durma göğe bakalım

Bırakıp Gitmeyi Bilen Kadın

2012-02-23T12:54:00.006+02:00

Üzerinde turuncu not kağıdı bulunan bir gazete bırakılmış masama. Gazetenin kitap eki.

“Beğeneceğini biliyorum,” yazmış sevgili dostum.

Dün okumaya fırsatım oldu.

Hayatta olsaydı 30 Eylül’de 75.yaşını kutlayacak olan Sevgi Soysal üzerine çok dokunaklı bir yazı hazırlanmış. İlk gençlik dönemlerimden bu yana en sevdiğim yazarların başında geldi Sevgi Soysal. “Yenişehir’de Bir Öğle Vakti”nde anlattığı Ankara’sını onun gözünden görmek isteyişim bundandı. Uzun zaman sonra biraz gezmek için fırsat yaratabildiğim Ankara’da ilk görmek istediğim yer Tunalı Hilmi Caddesi oldu. Tıpkı Sevgi Soysal gibi “YÜRÜMEK” ve yürümek için.

Benim doğduğum yıl 1976′da ölen Sevgi Soysal kısacık ve gencecik 40 yıllık yaşamına öyküler, romanlar, üç tutkulu aşk ve üç de çocuk sığdırmış.

Tante Rosa’yı yazdığında çok eleştirilmiş. Suçlanmış. Mutsuz olduğu yeri arkasına bile bakmadan terk ediveren bir kadını anlattığı için yıpratılmış.

Oysa görmesini bilene, ‘yaşamakta ısrar eden’ kadınlara dair neler neler anlatır Tante Rosa.

12 Mart döneminde kendini cezaevinde bulması “Yıldırım Bölge Kadınlar Koğuşu” kitabının doğmasına sebep olur.

Aşklar, acılar, suçlamalar, terkedip gitmeler olmasaydı, Sevgi Soysal ‘başkaları ne der’ diye dert edip mutsuzlukları ile yaşamaya devam etseydi bu derin kitaplar ortaya çıkabilir miydi?

Mutsuz kadınlarla mutsuz adamlar; akşamları çok mutluymuş gibi göründükleri evlerinde mutluymuş gibi yaparlarken, hiçbir şey üretmeden hayatlarını tüketirlerken ve mutlu mutlu televizyon dizilerini izlerlerken, terkedip gitmeyi bilenler, yaşamla beraber gerçek özgürlük ve mutluluğu seçenler içlerindeki duyguları, başkaları için faydalı eserler üreterek dışarı çıkarmaya devam edecekler.

Acaba ‘gerçek’ mutluluk hangisi?

Kısacık bir ömre; Bakmak, Şafak, Tante Rosa, Yenişehir’de Bir Öğle Vakti, Tutkulu Perçem, Yürümek, Barış Adlı Çocuk, Yıldırım Bölge Kadınlar Koğuşu gibi gerçekten çok değerli kitaplar sığdıran bu cesur kadın ölüm döşeğinde yazmaya başladığı ama yarım kalan kitabı HOŞGELDİN ÖLÜM ile ölüme yürüdü.

Mutlu olduğu, içinde huzur duyduğu hayatı yaşamayı seçerek ve üreterek yaşadı. Kulaklarını tıkayarak yaşadı.

Ve öldü.

Bu ‘gerçek’ mutluluk değil de nedir?

Gelmiş Bulundum

2012-02-23T12:53:00.002+02:00

Ben mişim -neymiş- su sesiymiş
Oymuş -cam kırıkları gibi gövdemi yakan-
Yanağında sardunya kokusuyla yazdan
Kimmiş o gelen ya giden kimmiş
Bir yabancı mı, yoksa bir ermiş
Değilmiş, bir çağrı bile yokmuş uzaktan.
Güneş mi batarmış bir özel ismi bitirir gibi
Yanmış bir ağacın yaprakları mıymış kımıldayan
Ne kalmış bir önceden ya da bir sonradan
Kim koparmış dalından bu yabani incirleri
Ya kimmiş kıyıya çeken hayalet gemileri
Ne yazılmış nereye bu garip kargaşadan.
Yıldızlar, büyülü ülke adımı unutturan
Bir kaya, bir ot, bir akarsu
Hangi yaz şarkıcılarının ürpertili korosu
Ki bütün ölüleri sığa çıkaran
Ve kenti bir ölüm derinliğine salan
Yani bir gül solarken bir gülün açma korkusu.
Şiirler yazdım, kitaplar okudum
Elimde bir bardak aldım, onu yeniden oydum
Derinlerde kaldım böyle bir zaman
Kim bulmuş ki yerini, kim ne anlamış sanki mutluluktan
Ey yağmur sonraları, loş bahçeler, akşam sefaları
Söyleşin benimle biraz bir kere gelmiş bulundum.

Kinyas ve Kayra

2012-02-23T12:52:00.003+02:00

AZ’dan sonra okuduğum ikinci Hakan Günday kitabı KİNYAS VE KAYRA, beni AZ’dan daha ÇOK etkiledi.

Yirmibir yaşındayken ailelerine, dostlarına ve sevgililerine hiçbir açıklama yapmadan Afrika’ya giden ve 8 yıl boyunca geri dönmeyen iki sıradışı adamın sıradışı hikayesi üç bölümden oluşuyor:

Kinyas, Kayra ve Hayat

Kayra’nın Yolu

Kinyas’ın Yolu

Bedenleri hala yaşıyorken zihinsel ölümlerini gerçekleştirmeyi deneyen iki farklı adam Kinyas ve Kayra.

Benzer bir örneğine daha önce Türk Edebiyatı’nda rastlamadığım gerçekten değişik bir kitap Kinyas ve

Kayra.

“Hepsi yaralar, sonuncusu öldürür!” yazılı kitabın ilk sayfasında.

Şiddetin, günahın, kötülüğün her türünü yaşadıktan sonra iki ayrı yola giden Kinyas ve Kayra…

Kayra’nın zihin ölümünü gerçekleştirmesi…Kinyas’ın evine dönmesi…

8 yıl sonra, içinde kimin oturduğunu bilmediği bir evin kapısını çalıyor Kinyas. Kapıyı annesinin açmasını umarak. Dünyada batılacak ne kadar çamur varsa ve Kinyas boğazına kadar gömülmüş de olsa bu çamura, kapıyı açan annesi hiç soru sormadan kollarını açacak ve oğlunu ne kadar özlediğini söylerken ağlayacaktır.

İşte bu kitaptan bana kalan altı çizili cümleler…

“Yoğunlaşma bazı sorularla başlıyordu. Yaradılışımı, geleceğimi, çevremi, insanların farklılığını, duygularımın çeşitliliğini sorguluyordum. Kendimi dinlemeyi öğrenmekti bu yaptığım. Çünkü duyulabilecek kadar yüksek bir ses vardı içimde. Bunu fark edince, dünya üzerindeki bütün insanlar birden yok olsalar dahi yalnız kalmayacağımı anladım. Çünkü ağzımdan çıkan, başkalarının duyabildiği bir sesin yanında içimde yankılanan ve kimsenin varlığından bile haberdar olamayacağı başka bir ses daha vardı. Demek ki kendimle diyalog kurabilir, aynı konu hakkında yüksek sesle bir söz söylerken, içimden de bambaşka bir cümle kurabilirdim. Dünyayla aramdaki köprüyü ve kendime açılan kapıyı böylece keşfettim.”

“İnsanlar…taşırlar insanları. Kundaktayken, tabuttayken. Hep taşıyacak birileri olur. Bazıları dostluktan, bazıları cepteki paradan, bazıları da içinde bulunduklar sistem bir gün onlara da taşınma sırasının geleceğini söylediği için, taşırlar insanı…”

“Bütün hayatımız boyunca beklediğimiz ve nereden geleceğini bilemediğimiz huzuru arıyoruz. Ve tükenmez huzur arayışımız hayatta kalmamızı sağlıyor. Aslında yalan söylüyorum. Ben hiçbir şey aramıyorum ve beklemiyorum. Sadece duruyorum. Kaçanı da durduruyorum. “Durun!” diyorum.

“Gitmenize gerek yok. Onlar size gelirler.”

“Ben ev aramadım hiçbir zaman. Hiçbir yeri, bir gün geri dönmek için terk etmedim.”

“Hiçbir yere ait olmayanları iyi tanırım. Her yere aitmiş gibi davranırlar.”

“Tek sınır, nefesin alınıp verilemediği noktadır.”

“Her şehirde, sokak lambalarının ulaşamadığı yerler vardır…”

Can Yücel

2012-02-23T12:52:00.002+02:00

Ne yormak istedim seni,Ne de yormak kendimi
Çok çalıştım
Gitmeye de kalmaya da..
İkisi de aynı acı, ikisi de rezil
Daha önce de gitmiştim
Ama böyle kalarak değil

Dağın Sesi

2012-02-23T12:51:00.000+02:00

Can acıtan durumlar yaşanıyor Türkiye’de.
Onlarca şehit vermişken, ardından deprem vurdu Van’ı. Bu sahnelere duyarsız kalacak insan var mıdır? Bilmiyorum. Olabilir. Benim aklım almıyor ya, neyse.
Yazı yazdıkları ünlü bloglarında ayakkabı, çanta reklamı yapanlar var. Ülke ağlarken bunlarla uğraştıkları için onlara çatanlar var. Kocasının 50.doğumgünü için sürpriz parti hazırlayan ve bunu kocaman bir gazetenin kocaman sayfalarında boy boy yayınlayan yazarlarımız var.
Kimin ne kadar duyarlı olduğundan kime ne?
Başını yastığına koyunca kimin gönlünden ne geçer, kim bilebilir ki?
Dağın Sesi’ni okudum. Bu kitaptan bana kalan altı çizili cümleleri paylaşmak istiyorum. Belki ben de e-postalar alırım, bana duyarsız olduğumu söyleyen. Şehitler ya da deprem hakkında zorlama yazılar yazanlar en duyarlı insanlar ya…
Belki de duyarlılık, “Fatmagül’ün Suçu Ne?” isimli diziyi seyretmek yerine, yaşamı sorgulamak için kitap okumaktır. Düşünmek ve büyümektir.
Belki de duyarlılık öykü yazmaktır… sonra şiirler okumaktır insanlığa dair.
Dua etmektir belki.
Kimsenin kimseye hesap vermemesi, herkesin kendisine dönüp bakmasıdır duyarlılık.
Çevrene, yurduna, milletine ve insanlığına karşı ilgili olmaktır.
Yaşlı bir işadamı olan Ogata Şingo gündüzleri ufak tefek hafıza kayıpları yaşamaktan mustariptir. Geceleriyse uzaklardan, civardaki dağdan gelen gümbürtüler duyar ve bu sesi ölümle özdeşleştirir. İkisinin arasında bir zamanlar Şingo’nun yaşamının temelini oluşturan ilişkiler yer almaktadır: Onu hayal kırıklığına uğratan karısı, zampara oğlu ve kendisinde hem merhamet, hem de rahatsız edici şehvet kıpırtıları uyandıran gelini Kikuko.
Nobel Ödüllü Yasunari Kavabata’nın en beğenilen romanlarından biri olan Dağın Sesi, bu yarısaydam ilişkiler ağını şiirsel bir dille yansıtan, yaşlılığın güçlüklerine dair hem dingin hem de son derece etkileyici bir roman.
“Sarsılmaz görünen aile içi gruplaşmalar, defalarca tasvir edilen doğa güzellikleri, aşkın ve şehvetin alevlenme veya kıvılcımlanma süreçleri… Kavabata’nın kurgusal dünyası, bütün öğelerinin birleşmesiyle bir No dramının büyüleyici cazibesine erişiyor.”
“Anne babalar çocuklarının evliliklerinden sonsuza dek sorumlu olmak zorunda mıdır?”
“Kadınları anlamıyorsun. Kadınlar mutsuzsa işler değişir.”
“Peki bir kadın, diğer bütün kadınları tamamen anlayabilir mi sence?” (Sayfa 55)
“Bağışlayıcılığın sınırı olmayacak mıydı?”
“Evlilik tehlikeli bir bataklık gibiydi, partnerlerin kabahatlerini yutar dururdu.”
“Karıkoca bataklığı sözü, yıllar geçtikçe birbirlerinin kabahatlerine katlanan bir çiftin, bataklığı giderek derinleştirdikleri anlamına geliyordu o kadar.” (Sayfa 113)
1968 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Yasunari Kavabata’yla tanışmanızı öneririm.

Heyulanın Dönüşü

2012-02-23T12:50:00.002+02:00

“Gidenlerin çoğu asla dönmez.”
Yiğit Bener’le tanışmamı sağlayan kitabının adı: Heyulanın Dönüşü.
“Herkes her şeyi bilmek, anlamak istemez. Bilinenin ötesini sorgulamak yorar.”
Heyula ilk kez bu kitapla birlikte tanıştığım bir kavram. Farklı. Hoşuma gitti.
“Tamamen sıfırdan başlamak diye bir şey yoktur. Kıta, ülke, meslek, çevre, hatta toplumsal kimlik değiştirilse, dahası, öbür dünyaya bile gidilse ya da oradan dönülse, insan geçmişini yanında değilse de içinde taşımaya devam eder.”
Bir süre ölüler diyarında kaldıktan sonra yeniden dünyaya geri dönen kişidir Heyula.
“Düzene boyun eğmeden varlığını tek başına sürdürmek mümkündür.” diyen biri.
Heybeliada’da yazılmış bir roman ‘Heyulanın Dönüşü.” İçinde Heybeliada’nın huzurundan bahseden satırlar var.
Farklı kurgusunu sevdim.
“Uyum sağlayamayıp erkenden gidenler için ‘yazık oldu’ denebilir elbette, ama kim bilir? Belki böylesi onlar için daha iyi…”
“İnsanın beklentilerini yeniden programlaması kolay değildir; yılların koşullanmasını kırmak…Mesafeyi doğru ayarlamak…Bunları kim bir çırpıda başarabilmiş ki?”
Heyula bilir ki yaşam boşluk tanımaz, hemen doldurur. Yok olan için yakılan ağıtlar, nefes almayı nadiren engeller.”

Dilenci

2012-02-23T12:47:00.003+02:00

Aralık 1911′de Kahire’de doğan Necip Mahfuz ömrünü geçirdiği, Nobel Ödülü’nü almak için bile ayrılmadığı bu şehirde 30 Ağustos 2006′da, 95 yaşında öldü. Eserleri kırk dile çevrilen Mısırlı ünlü yazar 1988 Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanınca El Ahram gazetesi şu başlığı atar: NOBEL, NECİP MAHFUZ’U KAZANDI!

1950′li yılların Kahire’sinde geçen bu incecik romanda; psikoloji, felsefe ve tabi siyaset muhteşem Necip Mahfuz anlatımıyla okuyana keyif veriyor.

Ne yaptığını, nereye koştuğunu, nerede durduğunu sorgulayan Ömer’in “hastalık” olarak görünen anlam arayışını anlatıyor DİLENCİ. Yaşamın anlamını bulmaya çalışan herkes, hayattan birşey dilenmiyor mudur gerçekte?

Yaşı ilerledikçe, başarı zannedilen her şeye bir bir sahip oldukça hiçbir şeyden zevk almamaya başlayan Ömer, yavaş yavaş hem çevresine hem de kendisine yabancılaşır. İnsanı, kurulu düzenleri bozmaya iten cesaret
Ömer’i de içine alır.

İncecik bir kitap…Ama bana kalan altı çizili cümleler ne çok…

“Şimdi’nin dışında bütün zamanlar çekici.”

“Zamana anlam veren bizim yaşam sevgimiz.”

“Eylem özgürlüğü bir tür yaratıcılıktır, aşırı iştahla savaşırken bile. İnsanın tıkınmak için yaratılmadığı düşünülürse, midenin kurtuluşuyla birlikte ruh da uçma özgürlüğünü kazanır.”

“…sanki ilk kez yürümeyi öğreniyordun.”

“Toprakla boğuşmaktan yara bere içinde kalırdı atalarının ayakları, sonunda yorgunluktan yığılır kalırlardı.”

“Varoluşun kendisi bir sanat yapıtından başka bir şey değil ki.”

“Senin yokluğunda konuşacak kimse bulamadığımdan, kendimle konuşuyorum.”

“Yaşam üstüne bir şey bilmemen ne üzücü.”

“Gözlerimden yaşlar aktı ve ben gökyüzüne yaklaştım.”

“Şairler günbatımını sevmeli.”

“Şiir olmadan, bizi hava gibi kuşatan aşkla ne ederdik? Bizi ateş gibi yakan gizli duygular, acımadan üstümüze gelen şu dünyayla?”

“- Bana vereceğin bir öğüt var mı baba?
- Sana bütün diyeceğim, bildiğin yolda git.”

Yürümek

2012-02-23T12:46:00.002+02:00

Yürümek;
Yürümeyenleri arkasında boş sokaklar gibi bırakarak,
Havaları boydan boya yarıp ikiye
Karanlığın gözüne bakarak yürümek..
Yürümek;
Dost omuzbaşlarını omuzlarının yanında duyup,
Kelleni orta yere
Yüreğini yumruklarının içine koyup yürümek ..
Yürümek;
Yolunda pusuya yattıklarını,
Arkadan çelme attıklarını bilerek yürümek ..
Yürümek;
Yürekten gülerekten yürümek …

Prag Mezarlığı

2012-02-23T12:46:00.000+02:00

Umberto Eco’nun “Prag Mezarlığı”nı bir iş seyahatim sırasında bir solukta okuyup bitirdim. Bir kitaba başlayıp fazla ara vermeden kesintisiz okumalar yapmak her zaman mümkün olamıyor. Seyahatleri bu bakımdan çok seviyorum. Havaalanlarında beklenen onca zaman kesintisiz okumalarım için kaçırılmaz bir fırsat oluyor.
Kitaplarında tarih bilgisini ön plana çıkaran Eco, bakın Prag Mezarlığı’nı neden yazmış:

“Sevgiye adanmış sayısız roman var ama artık sevgiden çok daha yaygın bir duygu olan nefreti anlatmak için bir roman yazmanın zamanı gelmişti. Yaygın; çünkü nefret olmasaydı, savaş, suç ve ırkçılık da olmazdı. Sevgi, seçicidir (“Seni seviyorum, sen de beni seviyorsun, öyleyse dünyanın geri kalanı bizim ilişkimizin tamamen dışında.”) Nefretse tümüyle kolektif ve toplumsaldır. Mesela bir ulus başka bir ulustan nefret edebiliyor. Nefreti beslemek, diktatörlerin takipçilerini bir arada tutabilmelerini sağlayan bir yol, diktatörler bu yüzden hep nefret talep ediyor, sevgi değil. Hatırlıyorum; çocukluğum faşist diktatörlükle yönetilen bir ülkede geçti, bize durmadan başka ülkelerin uluslarından nefret etmeyi öğretiyorlardı, Fransızlardan, İngilizlerden, Amerikalılardan… Sevmeye teşvik edildiğimiz tek insan Mussolini’ydi. Bu eğitim tarzı başarılı olamadığı için kendimi mutlu hissediyorum, Prag Mezarlığı’nı bu yüzden yazdım.”

Kitap bittiğinde; zaten sürekli sorgulamakta olduğum siyaset, toplumsal nefret, bizden habersiz dönen dolaplar ve tarihin akışını değiştiren önemli olaylar kafamı günlerce meşgul etti.
İşte bu kitaptan bana kalan altı çizili cümleler:

“Ben kimim? Belki de kendimi hayatımın olayları değil de tutkularım konusunda sorguya çeksem daha yararlı olur. Kimi seviyorum?”

“Son kilisenin son taşı son rahip üzerine yıkılana kadar, uygarlık yetkinliğe ulaşamayacaktır; yeryüzü ancak o zaman bu soydan kurtulacaktır.”

“Fazla özgür olmak ve hatta bütün gereksinimlere sahip olmak bile iyi değil. Bizim babalarımız daha yoksul ve daha mutluydular, çünkü doğayla temas halindeydiler. Modern dünya bize tarlalarımızı bozan buharı, pek çok yoksulun elindeki işi alan ama bir zamanlar sahip olduğumuz dokumaları yapamayan dokuma tezgahlarını verdi. Kendi başına terk edilen insan, özgür olmayacak kadar kötüdür. İşine yarayan o birazcık özgürlük ona bir hükümdar tarafından verilmelidir.”

“Evet beyefendi, ben maymundan geliyorum. Ama siz ona doğru ilerliyorsunuz!”

“Büyük komutanlar böyle yaparlar: kıyıya yanaşınca gemileri yakarlar ki geri dönüş olmasın.”

“Önemsiz gibi görünen bir şey de, gün gelir işe yarar. Önemli olan, başkalarının senin bildiğini bilmediklerini bilmektir.”

Kediler Güzel Uyanır

2012-02-23T12:45:00.003+02:00

“Seni özlediğimi düşündükçe, gücünü yitirmiş bir derebeyi gibi yalnız hissediyorum kendimi.”

Sevgili Yekta Kopan, Kasım 2011′de, kısacık öykülerden oluşan yeni bir kitap çıkardı Can Yayınları’ndan. Çok sevdiğim kedilere dokunan ne güzel bir isim koymuş kitaba: KEDİLER GÜZEL UYANIR.
Seneler önce bir kedi yavrusu hediye gelmişti bana. Kumu, maması, şampuanıyla birlikte. Annemin istemeyeceğini bile bile kabul etmiştim kediyi. Onu görünce annem yelkenleri suya indirirdi nasıl olsa. Ama öyle olmadı. Annem kediyi evde tutmadı. Çaresiz, alındığı yere geri götürmek zorunda kalmıştık onu. O zamandan beri aklımdadır bir kediye sahip olmak. Evimin her yerinde kedi figürleri var. Biliyorum bir gün mutlaka bir kedim olacak. Zamanı gelince her şey olması gerektiği gibi oluyor. Benim de bir gün bir kedim olacak.

O zaman bende yakından gözleyeceğim kedilerin nasıl da güzel uyandıklarını.

Son yıllarda en sevdiğim Türk yazarların başında gelen Yekta Kopan’ın öyküleri yine çok dokunaklı. Murat Gülsoy ve Ayfer Tunç ile birlikte yürüttükleri “Ubor Metenga” buluşmaları ve edebiyat söyleşilerine Ocak ayı içinde katılmayı planladım. Yekta Kopan’ı Fil Uçuşu isimli blogundan da takip etmenizi tavsiye ederim.

İşte “Kediler Güzel Uyanır”dan bana kalan altı çizili cümleler:

“Önce adını yazmak geldi içimden.”

“Seslerin, sözlerin dünyasında yolumu kabettiğim gecelerden birinde, seninle üstüne uzun uzun konuştuğumuz bir yazının başına oturmuştum.”

“Mutlusunuz. Hepsi bu.”

“Meğer her ayrılık, sevdiğin bir şairin intiharı gibiymiş. Beden kendini sonsuza gömüyor, sadece dizeler ve duygular kalıyor geriye. Şu anda, tam da şu anda, ruhumu silkeleyen öpüşünü hatırlamaya çalışıyorum.”

“Oluyormuş meğer, her şey olabiliyormuş.”

“Meğer her ayrılık cesur bir bedelmiş. Ama şu anda hatırlayamasam da sakın dudaklarını unutmamı bekleme benden.”

“Gırtlağıma kaçmış bir harfle uyandım o sabah. Öksürdüm, tıkdırdım, kustum çıkaramadım nefes borumdan. Dursun orada, kısık ateşte öldürsün beni.”

Mevlana'dan...

2012-02-23T12:44:00.002+02:00

Sabret ki her şey gönlünce olsun

Dibi yosun tutan denizlerle ilgilenme,
Sen dağları seyret…
Yenik düşüyorsan özlemlerine aldırma,
Kalbindeki o uçsuz bucaksız sevgiyi hisset…
Işıklar sönmüşse ve karanlıksa; ona da aldırma,
Ay ışığını seyret…
Sabret…
Sabret ki her şey hissettiğin kadar derin ve sonsuz olsun…
Sabret ki her şey gönlünce olsun…

Liman

2012-02-23T12:43:00.002+02:00

Güçlü fırtınalarda direkleri kırılmış
Gemiler bize sığınır – - bulduk sanırız.
Görmezler. Varsa yoksa uzaklar – -
Onarırız. Giderler, kalırız.
Sonra gecelerde. Bu son olsun, son
Gönderme – - Engine yalvarırız.
Sonra büyür daha da
Korkunç yalnızlığımız.

İmkansızın Şarkısı

2012-02-23T12:38:00.001+02:00

Haruki Murakami
Haruki Murakami
Söylemesi hoşuma gidiyor.
Haruki Murakami.

Yekta Kopan’ın çok sevdiğim blogu Fil Uçuşu’nda ya da Murat Gülsoy’un 602.Gece isimli blogunda okumuş olmalıyım adını.

Yıllardır aynı heyecan ve hevesle kitap siparişi verdiğim http://www.kitapyurdu.com/ sepetime atıvermiştim Haruki Murakami kitaplarını. Sanki siparişi veren ben değilmişim de, birisi bana sürpriz bir paket göndermiş gibi seviniyorum siparişlerim gelince. İçinden ne çıkacağını çok iyi bilmeme rağmen, paketin tam olarak ne zaman elime geçeceğini bilmemek beni böyle heyecanlandırıyor olabilir.
Her zamanki gibi büyük bir keyifle paketimi açmış, kitaplarımı tek tek koklamış, kapaklarına dokunmuş ve ilk sayfalarına adımla birlikte günün tarihini yazmıştım.

Kafamın kazan gibi dolu olduğu günlerde öyküler okumayı tercih ediyorum. Bu hafta olduğu gibi, bedensel yorgunluğumu önemsemeyip, daha ziyade kafamın içini rahatlatlatabildiğim günlerde en sevdiğim şey kütüphanemin başında dikilmek ve kitaplarımın içinden kitap beğenmek. Böyle zamanlarda kalın ve derin kitaplar okumaya hazır hissediyorum kendimi.

Haruki Murakami ile bu hafta buluştum. Hakkında biraz araştırma yaptım. İmkansızın Şarkısı’na bayıldım. Evet Yekta Kopan ya da Murat Gülsoy’a güvenerek bu riske girmiştim. Ancak arka kapağa bakıp da kitabın biraz Salinger biraz Fitzgerald etkisi taşıdığını okuyunca daha fazla sabredemeden kitabın içine giriverdim.
Hayır! Salinger yeni öldü diye değerini anlamış ve Çavdar Tarlasında Çocuklar‘ı hızla okumuş falan değilim. Ölüm kapıyı çalmadan değer bilmek güzel şey. Salinger’in mükemmel kitabı hakkındaki görüşlerimi daha önce yazmıştım. Bilgi tazelemek isteyen dostlarımı blogumun Eski Yazılarım bölümüne beklerim. Küçük bir tık sizi bambaşka dünyalara götürebilir.
Haruki Murakami, Japon edebiyatının en önemli isimlerinden biriymiş. Ben çok geç tanıdım onu. Olsun! Bilmemek değil, öğrenmemek ayıptır.
Kitabında Japonya etkisini hiç hissetmedim. İsim ve mekan adları Japonca olmasa asla anlamazdım. Evet, tıpkı Salinger gibi sade bir anlatımı var. Kahramanlarının amaçsızlık ve umursamazlıkları o kadar keyif verici ki, kitabı okuduğumda, iş hayatının özellikle hırslı kadınlarının nasıl boş işlerle uğraşmakta olduklarını bir kere daha anladım.
Bu hafta nefes alamayacak kadar çok çalışırken, kafamın bir köşesinde, gecenin sessizliğinde Haruki Murakami ile buluşacağım duygusu vardı hep. Ne kadar yorulsam da, ne kadar bezgin hissetsem de, günün sonunda ellerim dolu olarak evime dönüyor olduğum ve orada beni bekleyen yaşam amaçlarım olduğu fikri de, bu duygularıma eşlik ediyordu.

Kitapta sevdiğim cümlelerin altını çizdim yine…
Birkaç tanesini paylaşmak istiyorum:

Ondokuz ile yirmi yaş arası dönem, kişiliğin biçimlenmesi açısından pek önemlidir ve bu dönemde atılan en ufak bir yanlış adım, yaş ilerledikçe ağır sonuçlar getirir.

Yalnızlığı kimse sevmez, bilirsin. Ne var ki ben, arkadaş edinmek için çaba harcamam. Çünkü ne olursa olsun, hayal kırıklığı gelir arkasından.

Duygularını dışa vuramazsan gerçek tehlike başlar. O zaman duygular insanın içinde birikir, katılaşır. Duygular bedende, donup kalır ve ölür. İşte bu, dehşet vericidir.

Birisine yazabilmek iyi bir şey. Gerçekten de düşündüğünü birine söyleme isteği duymak, masanın başına geçmek, kalemi eline alıp böyle yazabilmek, olağanüstü. Kuşkusuz, yazarken, söylemek istediklerimin ancak bir bölümünü dile getirebiliyorum, ama bu beni rahatsız etmiyor. Şimdilik, sadece birine bir şey yazma isteğini duymak bile beni mutlu ediyor. İşte böyle yazıyorum sana.

Muz Sesleri

2012-02-23T12:36:00.000+02:00

Kesitler ve dönemler halinde yaşadığımız hayatlarımıza ışık tutan ve bizi her daim etkileyen yazarların yüzünü tanımazdık. Kitabın arka kapağına küçük bir fotoğraflarını koymuşlarsa eğer uzun uzun bakar ve duygularımıza seslenen ustaları tanımaya çalışırdık. Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi vardı herkes gibi bizim evde de. Sayfalarını çevire çevire, başında saatler geçirdiğim. Şimdilerde, ansiklopedinin ne olduğunu bilen çocuk kaldı mı? Sanmıyorum.

Reklamı yapılan ilk kitap Orhan Pamuk’un Yeni Hayat’ı diye kalmış aklımda. Otobüs duraklarının Yeni Hayat’ın kapağı ile kaplandığını hatırlıyorum. Kırmızı Koltuk adında bir televizyon programı vardı, konuk olmuştu Orhan Pamuk.

Yazarların somutlaştığı, görünebildiği, elle tutulur olduklarının anlaşıldığı ve belki de büyünün bozulmaya başladığı birzaman başlamıştı.
Yazılarını, düşüncelerini ya da şiirlerini çok sevdiğim birinin yüzünü görmek hayal kırıklığı yaratıyor bazen. Bazen de üzülüyorum kitapları için reklam kampanyaları yürütenleri görünce. “İyi” olmanın göstergesi bu değil ki. Belirli bir zaman aralığı içinde tanınıp, hemen tüketilip unutulmanın başlangıcı bir çoğu için.
Kitaplarını hala kalemle yazan, defter ve daktilo kullanan, daktilosu bozulursa onu tamir edecek ustalar artık kalmadığı için panikleyen Selim İleri’ye ne demeli? Internet kullanmıyor, reklam yapmıyor, ama yine de tanınıyor.
Muz Sesleri’ni bitirdim dün akşam. Ece Temelkuran’ın zeki bir kadın olduğunu düşünür ve kitaplarını severek okurum. Fakat TV programlarında onu görmek pek hoşuma gitmedi. Rastladığım tüm kanallarda en az bir kez boy göstererek kitabını anlattı. Kitap dünyasının bozulmadan kalmasını istediğim için böyle düşünüyor olabilirim.
Muz Sesleri’ni çok sevdim. Ece Temelkuran’ı, Hülya Avşar’la kitabı hakkında konuşurken görmeme gerek yoktu. Kendim okuyup yorum yapabilirdim. Biraz soğukluk, biraz uzaklaşma hissetsem de, kitabı keyifle tamamladım.
Muz ağaçları üzerindeki muzlar, büyürlerken ses çıkarırlarmış. Bilmiyordum. Kalplerin ve hayatların sonsuz bir zaman dilimi içinde sürekli yağmalandığı Ortadoğu için mutlak bir “sessizlik” ve huzur dilemiş Ece Temelkuran.

Öylesine bir sessizlik olmalı ki bu, Muz Sesleri bile duyulabilsin.

“Deniz’in gidişi değil, Deniz gidince kendi sesini artık duymaz oluşu sessizlikle doldurdu her yeri. Bir dizi tecrübeden biliyordu ki, televizyon esasında bu durumlar için icat edilmişti.
İnsan ruhu için tehlikeli olabilecek sessizlikleri emniyetli bir biçimde gürültüyle doldurması için.”

Televizyon için bu düşüncelerini yazan kişinin Hülya Avşar Show’a çıkmasını istemezdim.
Yine de kitabı, bakışlarımızı Ortadoğu’ya çevirdiği ve düşünmemizi sağladığı için sevdim.
İç sesini dinlemekten korkanların, televizyona boş boş bakmak yerine okumalarını tavsiye ederim.
Hem o zaman muzların büyürken çıkardıkları sesler de duyulabilir.

Mutlak sessizlik budur.

Sandık Lekesi

2012-02-23T12:33:00.003+02:00

Ayfer Tunç’un son kitabı Bir Deliler Evinin Yalan Yanlış Anlatılan Kısa Tarihi resmen elime yapışıp kalmıştı. Her gün okumak için kendimi zorlasam da, bitirmem yaklaşık bir ayımı aldı.

Yazar, keşke soluklanmamız için bize bir fırsat verseydi. Bir arkadaşım bu kitap için “telefon rehberi” benzetmesini yapmıştı. Evlerimize yeni bir telefon hattı alabilmek için PTT’ye isim yazdırıp, sıranın kendilerine gelmesini senelerce bekleyen anne-babalarımızın döneminde vardı bu kocaman telefon rehberlerinden. Sarı sayfaları vardı. Cılız çocuk kollarımla yerinden oynatamayacağım kadar ağırdı. Miniminnacık harflerle isimler ve telefon numaraları yazardı.

Sonlara doğru, bir Yap-Boz’un parçaları gibi, doğru parçalar doğru yerlere oturmuş. Genel olarak kitap akıllıca kurgulanmış. Olumsuz eleştiriyi çok fazla haketmese de, yine de bu kitap bana iyi gelmedi. İnsan ve olay kalabalığından kafam karmakarışık oldu. Bir an önce kitabı bitirmek ve bir başka dünyaya yol almak istedim.

Bitti!

Hemen ardından bir öykü kitabının peşine takıldım.

Sandık Lekesi

Sema Kaygusuz’u edebiyat dergilerinden takip ediyordum ancak kitaplarını okumak için henüz bir fırsat yaratamamıştım. Bu kitabıyla 2000 yılı Cevdet Kudret Edebiyat Ödülü’nü alan yazarı çok sevdim. Birbirinden renkli ve sesli öykülerinden çok etkilendim. Bir Deliler Evinin Yalan Yanlış Anlatılan Kısa Tarihi hiç gücenmesin ama kitabı iki günde ve sadece sabahları servisle işe giderken ve öğle tatilinde okuyarak bitirdim.

“…bitkilerle kadınların tek ortak noktası vardır; her ikisi de hiç bir zaman bildiğin gibi değildir.

…bitkiler tıpkı insanın onuruna benzerler, yalnız bir kez yerinden sökebilirsin, onu topraktan sökmek, düşüne düşüne yalan söylemek, yalan söylediğini belli ede ede, yüzündeki ifadeleri abartarak, kimselere fırsat vermeden konuşmak gibidir…”

Keyifli okumalar…

Aylak Adam

2012-02-23T12:31:00.002+02:00

Aylak Adam‘ın özel baskısı, 1959′da Varlık Yayınları tarafından yayımlanışının 50.yılı dolayısıyla bir kereliğine yapılmış ve basılan 3000 nüsha numaralanmıştır.

Yusuf Atılgan’ın Aylak Adam’ı, Oğuz Atay’ın karakterleri gibi bir çeşit Tutunamayanlar familyasındandır. Oğuz Atay, Yusuf Atılgan’ın en büyük hayranıdır. Kitabını yazarken Aylak Adam’dan fazlasıyla etkilenmiştir.

Beni etkileyen en önemli yazarlardan biri olan Oğuz Atay, Aylak Adam’dan bahseder de ben bu kitabı okumaz olur muyum? Okudum elbette. Birkaç kere hem de. Uzun zaman önce. Cümlelerin altını çize çize.
Bugün öğle tatilinde kitabevinde gezinirken bu özel baskıya rastladım.

Aylak Adam 50 yaşında !

Sadece 3000 adet basılan bu özel seçkiyi kaçırmam bir hüsran olabilirdi.
Murathan Mungan da “Elli Parça” adlı kitabını 2005 yılında tek baskı olarak yapmıştı. Güzeldi. Kitaplığımda durur, bir daha baskısının yapılmayacağını bilmenin vakurluğu ile…
2636.Kitap
2636.kitap benim !
Sadece 3000 baskı yapılmış…Bulabilirseniz kaçırmayın derim.
Türk Edebiyatı’nın muhteşem yapıtlarından biridir.

“Dünyada hepimiz sallantılı, korkuluksuz bir köprüde yürür gibiyiz. Tutunacak bir şey olmadı mı insan yuvarlanır. Tramvaydaki tutamaklar gibi. Uzanır tutunurlar. Kimi zenginliğe tutunur; kimi müdürlüğüne; kimi işine; sanatına. Çocuklarına tutunanlar vardır. Herkes kendi tutmağının en iyi, en yüksek olduğuna inanır. Gülünçlüğünü fark etmez. Kağızman köylerinden birinde bir çift öküzüne tutunan bir adam tanıdım. Öküzleri besiliydi, pırıl pırıldı. Herkesin “Veli Ağa’nın öküzleri gibi öküz, yoktur.” demesini isterdi. Daha gülünçleri de vardır. Ben, toplumdaki değerlerin ikiyüzlülüğünü, sahteliğini, gülünçlüğünü göreli beri, gülünç olmayan tek tutamağı arıyorum: Gerçek sevgiyi! Bir kadın. Birbirimize yeteceğimizi, benimle birlik düşünen, duyan, seven bir kadın!”

Benim Kitaplarım

2012-02-23T12:29:00.005+02:00

Önce kapağı beni kendine çekti.

Raflar…Raflar…

Yan yana dizili, kokularını tahmin edebildiğim saman kağıtlı kitapların durduğu raflar…

Kapak resmindeki kitaplar, beni kitabın içine çektiği zaman “30 İsim 30 Kütüphane” alt başlığı ile BENİM KİTAPLARIM adlı kitabı yaratan Sema Aslan’ın, tam da hayalimdeki çalışmayı başarmış olduğunu mutlulukla gördüm.

Orhan Pamuk’un Masumiyet Müzesi adlı son kitabını bitirir bitirmez bu kitabı okumaya başlamamın ayrı bir tadı oldu. Masumiyet Müzesi’ndeki Kemal’in Füsun takıntısı ve Füsun’a ait her şeyi bir çılgın gibi toplayıp biriktirmesi de bir nevi koleksiyonerlik değil miydi?

Duvardan duvara kitaplarla kaplı sahafların, evlerin, odaların; neredeyse kendimi bildim bileli müthiş bir güçle beni kendilerine çekmelerine benzer bir duygu yakaladım bu kitapla aramda.

Kitaplarını okumanın, benim için hayatın anlamı olduğunu sıkça düşündüğüm Selim İleri, Vedat Türkali, Orhan Pamuk, Elif Şafak, Perihan Mağden, Ayşe Kulin, Adalet Ağaoğlu ve daha bir çok yazarın evlerine Sema Aslan’la konuk oldum. Hayalimde yüzlerce kez canlandırdığım boydan boya kitap dolu duvarları, bu kitabın sayfaları arasında buldum. Kütüphane oluşturma, yani kitap biriktirme işinin gerçek bir tutku olduğunu gördüm.

Adalet Ağaoğlu, kütüphanesinin, yanından ayırmaya gönlünün el vermediği kitaplardan oluştuğunu söylüyor. Henüz üniversite öğrencisiyken, yaz tatilimi geçirmek üzere Gelibolu’ya giderken yanımda giysilerden oluşan küçük bir bavul ve tam 18 kitaptan oluşan kocaman bir başka bavul taşımamı hatırlatıyor yazarın bu sözleri bana.

Ben çocukken de böyleydim, gençken de. Kalabalıklar arasında geçirdiğim saatlerden sonra mutlaka yalnızlığıma dönmek ister “artık evime gitsem de kitaplarıma kavuşsam” diye düşünürdüm. Şimdi de böyleyim. Benim için kitap okumak boş zamanlarımı doldurmak için yaptığım bir faaliyet değil, tam tersine zamanımı dolu dolu geçirdiğimi bana hatırlatan bir yaşam amacıdır.

Oğlumdan, ailemden, dostlarımdan ve işimden arta kalan tüm zamanımı okuyarak ve yazarak geçiriyorum. “Nasıl vakit buluyorsun?” diye soranlara, kendim için yaptığım hemen hemen tek şeyin, kitaplarımla vakit geçirmek olduğunu söylüyorum.

Yoğun bir günün ardından herkesin uykuya gömüldüğü o ‘sihirli’ anda ben de kitaplarıma dönüyorum. Çamaşır yıkarken ya da yemek yaparken, o ‘an’ın gelmesi yaklaştıkça içimde büyük bir heyecan duyduğumu farkediyorum. Okuyup yazmak için vakit bulamamak, benim gibiler için geçerli değildir. Bana kalan zaman diliminde, her hakkımı kitaplarıma kullanıp önceliğimi onlara verdiğim için vakit sıkıntısı çekmiyorum. Bir başkası için ev işi yapmak, gezmek, dışarıda yemek yemek, dans etmek, yüzmek, bara gitmek, uyumak, geç saatlere kadar müzik eşliğinde eğlenmek, dizi izlemek, bulmaca çözmek bir öncelik olabilir.

Benim önceliğim her zaman kitaplar. Bu tutkumun, yaşımla birlikte artmakta olduğunu görüyorum. Yıllar önce bir ‘hobi’ gibi başlayan edebiyat ve kitap tutkumun; Türkçe’ye çevirisini yaptığım 7 kitap, köşe yazıları, editörlük ve edebiyat dergisinde yayınlanmış bir öykü ile bu kadar büyümesi bana yeni çalışmaların içinde olmam gerektiğini, çünkü ruhumun ancak edebiyatla beslendiğini hatırlatıyor.

Yaşlı bir kadın olduğum zaman, beyaz saçlarım ve gözlüklerimle bir köşede kitap okurken görüyorum kendimi. Erken ölecek olursam, dünyadaki kitapların bir çoğunu okuyamadan ölmenin ne büyük bir kayıp olacağını düşünüyorum.

Her ne olursa olsun, çocuklar ve aile dışında, insanın yalnızca kendi için ve çok severek sahiplendiği bir ‘tutunacak dal’ı olmasının gerekli olduğunu düşünüyorum. Neredeyse otuzüç yaşına gelmiş olduğum bugünlerde, benim tutunacak dalımın kitaplarım olduğunu, bunun hep böyle olduğunu, böyle gelmiş böyle gideceğini bir kez daha mutlulukla görüyorum.

Satın alır almaz bir solukta karıştırmaya ve sayfalarını koklamaya başladığm BENİM KİTAPLARIM adlı bu kitaba tek kelime ile hayran oldum. Bu fikri keşke ben düşünseydim ve bu kitabı keşke ben yazmış olsaydım diye düşünmeden edemiyorum.

Sema Aslan’ı can-ı gönülden kutluyorum. Özellikle uzun zamandır merak ettiğim Selim İleri’nin kitaplığını bu kitapla bana ulaştırdığı için. Sayesinde, Selim İleri’nin evine konuk olmuş kadar oldum.

Bu değerli kitabın satırları arasında okuyacağınız Selim İleri, kütüphanesinden ayrı kalmanın üzüntüsü ağır bastığı için en fazla bir ay tatil yapabildiğini, kısacık tatiller için bile yanına onbeş – yirmi kitap aldığını söylüyor.
Selim İleri aslında benim yaşamımı da özetliyor:

“Ne bileyim, mayoyu unuturum ama kitabı unutmam. Hepsini okuyor muyum sanki? Hayır, ama onlar yanımda olmadığı vakit ruhen çok mutsuz hissediyorum kendimi. Çantamın içinde de mutlaka bir bile değil, iki veya üç kitap olur.”

Başka başka ‘tutunacak dal’lara sahip insanlara göre, biz kitapseverlerin bir avantajı olduğunu düşünmüşümdür hep:

Çantasında her daim kitap taşıyan bir kitapsever, kendi kendini “düşünce ve yazı” ile oyalamayı becerebilen şanslı bir insandır.

Bir mekanda dört beş saat beklemek bile bir kitapseveri rahatsız etmez. Yalnızlığını sever. Bir yere gitmek, bir fincan kahve içmek için yanında ille de biri olsun diye beklemez. Yanında biri olduğunda, sürekli konuşarak sessizlik boşluklarını doldurma telaşına kapılmaz.

Kitapsever bilir: Sessizlik bile bir paylaşımdır çoğu zaman.

Çantadaki kitap, insanın içine sığdırabildiği kocaman bir hayattır her zaman.

Rafları dolu bir kütüphane, yüzlerce hayatın küçük bir odaya doluşmuş halidir; okurken yalnız gibi görünen insan, mahşer yeri gibi kalabalık bir dünyada gezinmektedir aslında kimi zaman.

Herkes Bu Şehirde Bir Şey Bırakır Gider

2012-02-23T12:26:00.003+02:00

Moda’da bir apartmanın en alt katındayım.

Moda’nın bana kendimi iyi hissettiriyor oluşunda, kendimce sebeplerim var.

Bir dost ziyareti sonrası biraz yürümek ve belki Meşhur Ali’de bir külah dondurma yemek için evden çıkıyoruz.

Gelirken farketmemişim, kapıdan çıkarken karşımda görüyorum. Karşı dairenin kapısında Buket Uzuner’in son kitabı İstanbullular’ın reklam afişi var.

“Bu afiş neden burada asılı? Evin sahipleri Buket Uzuner’e mi hayran?” diye sorunca öğreniyorum o dairede Buket Uzuner’in oturduğunu.

Uzun zaman önce ona ulaşabilmek için ne kadar çok çabaladığımı hatırlıyorum. “Gümüş Yaz Gümüş Kız”ı okuduktan sonra olmalıydı. Yazarın kendini anlatmasının yanısıra sevdiği yazarları da betimlediği bir nevi “edebi otopsi” olan bu çalışmasından çok etkilenmiştim. Franz Kafka, Sevgi Soysal, Herman Hesse…gibi benim için çok anlamlı olan yazarları kendi listesinin en üst sıralarına yerleştiren Uzuner benim için daha da değerlenmişti.
Kitaplarından birinde, Sevgi Soysal’a teşekkürlerini sunduğu bir ilk sayfa var. Sevgi Sosyal için “…bana aynı edebi kandan geldiğimi düşündürten…” ifadesini kullanıyor. İşte benim de tam olarak söylemek istediğim bu. Buket Uzuner bana aynı edebi kandan geldiğimi düşündürtüyor. İkimizin de bir Biyolog olarak yola çıkması belki de bir tesadüf değildir. En azından ben böyle düşünmeyi seviyorum.

Bir akşam üzeri Moda’daki o apartman dairesinin kapısını çalıp, Edebiyat Dergisi Patika’da yayınlanan ilk resmi öykümü ona hediye etmenin hayalini kuruyorum. Üstelik artık izini bulduğum için, bu hayalimi gerçekleşmiş sayıyorum.

Buket Uzuner’in en çok ses getiren kitaplarının başında “Kumral Ada Mavi Tuna” geliyor hiç kuşkusuz. Bu kitabın yayınlanmasından sonra yeni neslin çocuklarına “Ada” adı verilir olmadı mı?

Ben yine de bu kitapta takılı kalmamanız ve diğer kitaplarını mutlaka okumanız gerektiğini söylüyorum.
Uzun zamandır raflarda Buket Uzuner’in yeni bir çalışmasını göremiyordum. “Yazarların İstanbul’u”nu keşfedene kadar. Merkez Kitaplar’dan çıkan bu çalışmada İnci Aral’dan, Aslı Erdoğan’a, Kürşat Başar’dan Latife Tekin’e kadar uzanan değerli isimler var. Buket Uzuner elbette Moda’yı anlatıyor yazısında.
Hem keyifli yazılar okuyup hem bir İstanbul gezisi yapabilmeniz için mükemmel bir fırsat bu kitap. Evinizde, odanızda otururken ruhunuzu Çengelköy’de, Bebek’te gezdirebilmenin tadı, kitap okumaktan başka nereden alınabilir ki?

“Yazarların İstanbul’u” bana çok sevdiğim Ümit Yaşar’ın İstanbul şiirlerini anımsattı.

Bir elimde kitabım, diğerinde şiirlerim, değmeyin benim keyfime…

Unutma Bahçesi

2012-02-23T12:08:00.001+02:00

On beş yıldır buraya her gelişimde aynı yerde oturuyorum. Örtüsü her yıl yenilenen demir bir salıncakta.

Pembe çiçekli bu kez. Yeşil yapraklı.

Ben de bu örtü gibi değişiyorum her sene.

Sallanırken, elimde tuttuğum kitaplarım değişiyor. Yazarlar, yazılanlar, düşünceler değişiyor.

Hayat değişiyor.

Başımı hafifçe sola çeviriyorum. Arka evin yaşlı dedesi bu sene iyice bunamış. Sen kimsin? diye soruyor bana defalarca. Elinde uzun saplı bir süpürge. Süpüre süpüre yürüyor. Süpürgesi kendinden önde gittiği için, önce süpürüyor, sonra süpürdüğü yeri çamurlu ayakları ile kirletiyor. Sonra geri dönüp, çamurlu ayakları ile balkonunu kirletenlere söylene söylene süpürmeye devam ediyor.

Burası bir UNUTMA BAHÇESİ.

Bazen unutmak, bazen de hatırlamak için gelip yerleştiğim bir sığınak.

Unutmak istediklerim, hatırlamak istemediklerim, unutmak istemediklerim, hatırlamak istediklerim…

Burası bir UNUTMA BAHÇESİ.

Bu bahçeye geliyorum…Bu bahçeden gidiyorum…

Giderken, gelirken olduğum kişiden farklı biriyim.

Bu yalnız salıncağın örtüsü solup da yenilenme zamanı gelince, bambaşka birine dönüşmüş oluyorum ben de çoktan.

Beşik gibi sallarken hayat, UNUTMA BAHÇESİ’nin salıncağı içine alıyor beni…

Tıngır…Mıngır…Tıngır…Mıngır…

“Unutamayacağımız hiçbir şey kalmayana dek her şeyi unutabilsek Tanrı’yla karşılaşacağız ama oraya kadar unutmayı beceremiyoruz bir türlü…
İz bırakmadan kaybolan dostlar, sevgililer…Ben mi seçmiştim bilmiyorum, üzerimde hiçbir leke kalmadan devam edebilmeyi. En azından çabalamayı.
Ya unuttuklarımdan bir bahçe yaratacaktım, ya da unutmak için bir bahçeye gidecektim. Sanırım bilmeden ilkini tercih ettim ben. Unuttuklarımın bahçesi, mevsimleri ile var içimde.

Şimdi sıra bahçeyi unutmakta.

Bu kitap ikinci seçeneğe ait. UNUTMA BAHÇESİ.

Ezber bozanlar için, uyum sağlamak için değil.

Olduğun gibi olmak için.

Ve bu, kaçmak değil.

(Latife Tekin)

Unutma Bahçesi

Cehennem Başkalarıdır

Nabokov'dan

Yüzyılın Aşkları

Şehir

Halfeti'nin Siyah Gülü

Nazım'dan

Annelerin ninnilerinden spikerin okuduğu habere kadar, yürekte, kitapta ve sokakta yenebilmek yalanı, anlamak, sevgilim, o, bir müthiş bahtiyarlık, anlamak gideni ve gelmekte olanı. 1946 Nazım Hikmet Ran

Şeker Portakalı

Mark Twain'den

Márquez'den

Salinger'den

Tanrı Beni Görüyor Mu?

Kişisel Bir Sorun

74 Mercedes

Hayatım Yalan

Delilik Ülkesinden Notlar

Kara Kitap

Şaire Mektuplar

In Medias Res

Frej Apartmanı'nın Esrarı

Gökdelen

Çarklar Arasında

Liman Kırıntıları

Bir Gemide

Sahilde Kafka

Dedem'e

Kızıl Meydan'da Serenad

Şarkını Söylediğin Zaman

AZ

Hayat, Sokaklar, Edebiyat

Seni Çok Sevebilirim...Ancak...

Kafka'dan

Sonuncu

Peygamberin Son Beş Günü

Angelocoma'nın Duvarları

227 Sayfa

Kırk Yılda Bir Gibisin

Birbirimize Söyleyemediğimiz Onca Şey

Arjantin Öyküleri

Cahit Koytak'tan

Karıma Mektup

Karanlığın Aynasında

Derinliğine Kimse Sevgili Olamadı

Eylül'ün Gölgesinde Bir Yazdı

Kaza

Orphee

Gülmeyi Bilen Yıldızların Olacak Senin

Yaban Koyununun İzinde

Yeni Hayat

Oysa Herkes Kendisiyle Meşgul

Çavdar Tarlasında Çocuklar

Bence Mavi, Bence Kare

Sevdiğim İkinci Kadınsın Sen

İnci Aral'dan...

Nazım'dan...

Serap

Leyla'nın Evi

O, Mavi Gözlü Bir Devdi

Düğünün Bir Üyesi

Göğe Bakma Durağı

Bırakıp Gitmeyi Bilen Kadın

Gelmiş Bulundum

Kinyas ve Kayra

Can Yücel

Dağın Sesi

Heyulanın Dönüşü

Dilenci

Yürümek

Prag Mezarlığı

Kediler Güzel Uyanır

Mevlana'dan...

Liman

İmkansızın Şarkısı

Muz Sesleri

Sandık Lekesi

Aylak Adam

Benim Kitaplarım

Herkes Bu Şehirde Bir Şey Bırakır Gider

Unutma Bahçesi

Annelerin ninnilerinden
spikerin okuduğu habere kadar,
yürekte, kitapta ve sokakta yenebilmek yalanı,
anlamak, sevgilim, o, bir müthiş bahtiyarlık,
anlamak gideni ve gelmekte olanı.

1946
Nazım Hikmet Ran